بررسی کار یکدیگر

مایا برای یک مسابقه داستانی نوشته است. سه بار از اول تا آخر خوانده و هیچ اشکالی پیدا نکرده. بعد دوستش آن را می‌خواند و در دو دقیقه اشتباهی را نشان می‌دهد: اسم سگ در صفحه‌ی یک «بیسکویت» است و در صفحه‌ی سه «دکمه». چرا دوستش چیزی را دید که مایا سه بار ندیده بود؟

چشم‌های تازه

وقتی چیزی را خودتان ساخته‌اید، چیزی را می‌خوانید که منظورتان بوده، نه چیزی را که آن‌جاست. کس دیگری نمی‌داند منظورتان چه بوده، پس همان چیزی را می‌بیند که واقعاً روی صفحه است. چیزهایی هم می‌داند که شما نمی‌دانید، و پرسش‌هایی می‌پرسد که به فکر شما نرسیده است.

دانشمندان هم این را می‌دانند. پیش از آن‌که یک کار علمی منتشر شود، معمولاً دانشمندان دیگری که در همان رشته کار می‌کنند آن را بررسی می‌کنند. به کسی که در همان رشته‌ی شما کار می‌کند همتا (peer) می‌گویند، و به این بررسی داوری همتا (peer review).

چطور کار می‌کند

دانشمندی کارش را می‌نویسد - پرسش، روش، نتیجه‌ها و این‌که فکر می‌کند نتیجه‌ها چه معنایی دارند - و آن را برای یک مجله‌ی علمی (journal) می‌فرستد. سردبیر مجله آن را برای دو سه متخصص دیگر می‌فرستد. آن‌ها با دقت می‌خوانند و پرسش‌ها و تردیدهایشان را برمی‌گردانند. دانشمند ممکن است مجبور شود به آن‌ها جواب بدهد، آزمون‌های بیشتری انجام بدهد یا ادعایش را تغییر بدهد. فقط آن‌وقت است که کار منتشر می‌شود، یا اگر از بررسی سربلند بیرون نیاید، رد می‌شود.

نخستین مجله‌های علمی در سال ۱۶۶۵ شروع به کار کردند. فرستادنِ کار برای متخصصانِ بیرونی پیش از انتشار خیلی دیرتر، در قرن بیستم، معمول شد.

داوران چه می‌پرسند

داوران همان پرسش‌هایی را می‌پرسند که این دوره درباره‌شان بوده است. گروه کنترل داشت؟ چه کسی تعیین کرد چه کسی در کدام گروه باشد؟ کسانی که اندازه گرفتند می‌دانستند کدام کدام است؟ چند مورد آزموده شد؟ توضیح ساده‌تری هست؟

تضمین نیست

داوری همتا خیلی از اشتباه‌ها را پیدا می‌کند، اما نه همه را. داوران گزارش را می‌خوانند؛ معمولاً آزمایش را تکرار نمی‌کنند. پس نتیجه‌ای که منتشر شده هنوز ممکن است اشتباه باشد، و تکرار آزمایشِ درس «دوباره انجامش بدهید» هنوز لازم است. داوری همتا اولین بررسی است، نه آخرین.

در خانه امتحان کنید

1. گزارش کوتاهی از یکی از آزمون‌هایتان بنویسید: پرسش، روش، نتیجه و این‌که فکر می‌کنید چه معنایی دارد.
2. آن را به کسی بدهید و از او بخواهید سه پرسش یا تردید پیدا کند.
3. به هر کدام جواب بدهید. آیا مجبور شدید چیزی از ادعایتان را تغییر بدهید؟

واژه‌های این درس

• همتا - کسی که در همان رشته‌ی شما کار می‌کند
• داوری همتا - بررسیِ یک کار علمی به دست متخصصان دیگر، پیش از انتشار
• مجله‌ی علمی - مجله‌ای که دانشمندان کارشان را در آن منتشر می‌کنند

ایده‌ی اصلی

دیدنِ اشتباه‌های خودتان سخت است. در داوری همتا، متخصصان دیگر یک کار علمی را پیش از انتشار بررسی می‌کنند. خیلی از اشتباه‌ها را پیدا می‌کند، اما نه همه را، پس تکرار آزمایش هنوز لازم است.