چه چیزی شما را شما میکند؟
مادر کوفی یک عکس قدیمی نشانش میدهد. نوزادی است که لای پتو خوابیده. مادرش میگوید: «این تویی.» کوفی به عکس نگاه میکند. نوزاد خیلی کوچک است. نمیتواند راه برود، حرف بزند یا بخواند. هیچکدام از چیزهایی را که کوفی میداند نمیداند. هیچوقت مدرسه نرفته و فوتبال بازی نکرده است. با این حال همه قبول دارند که آن نوزاد کوفی بود. چه چیزی کوفیِ امروز و آن نوزاد را یک آدم میکند؟
باز هم کشتی
این همان معمای کشتی تسئوس است، اما دربارهی یک آدم. کوفی و آن نوزاد کاملاً همانند نیستند - تقریباً هیچ چیزشان شبیه هم نیست. پرسش این است که آیا همان یکی هستند، و چه چیزی این را درست میکند. به آنچه یک نفر را در طول زمان همان آدم نگه میدارد اینهمانی شخصی (personal identity) میگوییم.
این پرسش دربارهی اسمِ «کوفی» نیست. اگر اسمش را هم عوض میکرد، پرسش همین بود. پرسش این است که از نوزاد تا پسرِ امروز چه چیزی باید ادامه پیدا کند تا همهی این مدت یک آدم باشد.
سه جواب
همان بدن. بدن نوزاد روز به روز بزرگ شد و بدن کوفی شد. هیچوقت با بدن دیگری عوض نشد. مادرش هم از همین راه میداند که آن نوزاد کوفی بود: بزرگ شدنِ یک بدن را دیده است. معمای این جواب: در طول سالها بیشترِ آنچه بدن از آن ساخته شده عوض میشود، چون سلولهای کهنه میمیرند و سلولهای تازه میرویند. پس بدن هم مثل آن کشتی است که بخشهایش عوض میشوند و خودش ادامه میدهد. و بسیاری از آدمها حس میکنند در بدن دیگری هم باز خودشان میبودند، مثل داستانهایی که در آنها دو نفر بدنهایشان را با هم عوض میکنند.
همان خاطرهها و فکرها. آنچه کوفی را کوفی میکند ذهن اوست - آنچه به یاد دارد، فکر میکند و میداند. معمای این جواب: کوفی اصلاً نوزادیاش را به یاد ندارد. اگر حافظه ملاک است، آیا آن نوزاد کس دیگری بود؟ درس بعد این جواب را از نزدیک بررسی میکند.
همان منش. کوفی مهربان و کنجکاو و یکدنده است، و همیشه همینطور بوده است. معمای این جواب: منشِ آدمها میتواند خیلی عوض شود، و بچهای خجالتی میتواند بزرگسالی جسور شود بیآنکه آدم دیگری شده باشد. تازه دو نفر میتوانند منشی کاملاً همانند داشته باشند و باز دو نفر باشند.
در خانه امتحان کنید
- عکسی از خودتان در سالهای خیلی کوچکی پیدا کنید.
- سه فهرست بنویسید: چه چیزی در شما الان همان است، چه چیزی عوض شده، و چه چیزی را نمیشود گفت.
- کدامیک از سه جواب با فهرستهایتان بیشتر جور درمیآید؟
واژههای این درس
- اینهمانی شخصی - آنچه یک نفر را در طول زمان همان آدم نگه میدارد
ایدهی اصلی
شما همان نوزادِ عکسهای قدیمیتان هستید، با اینکه تقریباً همهچیزتان عوض شده است. آیا همان بدن، همان خاطرهها یا همان منش است که آن نوزاد را شما میکند؟ هر جواب معمایی دارد.