حافظه و خود
مِی عکسی از تولد سه‌سالگی‌اش دارد. دارد سه شمع را فوت می‌کند و مادربزرگش می‌خندد. مِی آن روز را اصلاً به یاد ندارد. مادربزرگش خوب یادش است. اگر مِی به یاد نمی‌آورد که آن دختر کوچک بوده، آیا دخترِ توی عکس واقعاً مِی بود؟
تا جایی که به یاد دارید
جان لاک، فیلسوف انگلیسی، جوابی داشت. او در سال ۱۶۹۴ نوشت که هر کس تا جایی که حافظه‌اش به عقب می‌رود همان آدم است. بدن شما نیست که شما را شما می‌کند؛ ذهن شماست - پیش از هر چیز، خاطره‌هایتان از کارهایی که کرده‌اید و چیزهایی که حس کرده‌اید.
لاک برای نشان دادن دلیلش یک آزمایش فکری آورد. فرض کنید شاهزاده‌ای یک روز صبح در بدن یک کفاش بیدار شود، با همه‌ی خاطره‌های خودش: قصرش، درس‌هایش، خانواده‌اش. کفاش هم در بدن شاهزاده بیدار شود و کارگاهش را به یاد بیاورد. حالا کی کیست؟
بیشتر آدم‌ها می‌گویند حالا شاهزاده همان کسی است که در بدن کفاش است: او به یاد دارد که شاهزاده بوده، و می‌خواهد به قصر برگردد. اگر این درست باشد، آنچه شما را شما می‌کند دنبال خاطره‌هایتان می‌رود، نه دنبال بدنتان.
افسر شجاع
حدود ۹۰ سال بعد، در سال ۱۷۸۵، تامس رید، فیلسوف اسکاتلندی، با یک آزمایش فکری از خودش جواب داد. پسری در مدرسه به خاطر دزدیدن سیب تنبیه می‌شود. سال‌ها بعد، وقتی افسر جوانی در ارتش است، در یک نبرد پرچم دشمن را می‌گیرد، و هنوز تنبیهِ دوران مدرسه را به یاد دارد. خیلی بعدتر، وقتی ژنرال پیری شده، گرفتن پرچم را به یاد دارد - اما تنبیه مدرسه را فراموش کرده است.
طبق جواب لاک، ژنرال همان آدمِ افسر است، چون به یاد دارد که افسر بوده. افسر هم همان آدمِ پسر است. اما ژنرال همان آدمِ پسر نیست، چون به یاد ندارد که آن پسر بوده. این نمی‌تواند درست باشد. همان‌طور که در درس «دو جور «همان» بودن» دیدیم، «همان یکی» یعنی یک چیز، نه دو تا. اگر ژنرال همان افسر است و افسر همان پسر، پس ژنرال همان پسر است.
بعضی فیلسوف‌های بعدی جواب لاک را اصلاح کردند: آنچه ملاک است زنجیره‌ای از خاطره‌هاست، که هر حلقه‌اش با حلقه‌ی بعدی هم‌پوشانی دارد. ژنرال همان پسر است، چون افسر آن دو را به هم وصل می‌کند. معمای جوابِ اصلاح‌شده: شاید تولد سه‌سالگی مِی به هیچ خاطره‌ای که او دارد وصل نباشد. آیا آن تولد کس دیگری بود؟
در خانه امتحان کنید
- قدیمی‌ترین خاطره‌تان را بنویسید.
- بعد کاری را بنویسید که پیش از آن کرده‌اید و فقط از زبان دیگران درباره‌اش شنیده‌اید.
- آن شما بودید؟ بنویسید چه چیزی باعث می‌شود بگویید بله یا نه.
واژه‌های این درس
واژه‌ی تازه‌ای ندارد: این درس از این‌همانی شخصی و آزمایش فکری در درس‌های قبل استفاده می‌کند.
ایده‌ی اصلی
لاک گفت شما تا جایی که حافظه‌تان به عقب می‌رود همان آدم هستید، و شاهزاده و کفاشِ او انگار همین را نشان می‌دهند. افسر شجاعِ رید گرفتاری کار را نشان می‌دهد: خاطره‌ها کم‌رنگ می‌شوند، اما «همان یکی» نمی‌تواند کم‌رنگ شود.