چرا اندازه می‌گیریم؟
می‌خواهید از شاخه‌ی درختی در حیاط تاب ببندید. از دوستتان می‌خواهید سر راهش یک طناب بخرد. می‌پرسد: «چقدر بلند؟» جواب می‌دهید: «بلند. یک طناب حسابی بلند.»
دوستتان با یک طناب برمی‌گردد. طناب بلند است، اما به اندازه‌ی یک طناب‌بازی. برای تاب شما خیلی کوتاه است. کجای کار اشتباه بود؟
«بلند» کافی نیست
واژه‌هایی مثل بلند، بزرگ، سنگین و داغ به درد می‌خورند، اما برای همه یک معنا ندارند. منظور شما از «بلند» این بود که طناب از یک شاخه‌ی بالا تا نزدیک زمین برسد. منظور دوستتان این بود که از بیشتر طناب‌های مغازه بلندتر باشد.
همه‌جا همین‌طور است. یک بچه‌ی قدبلند از یک درخت بلند خیلی کوتاه‌تر است. یک چای داغ از یک اجاقِ داغ خیلی سردتر است. این واژه‌ها فقط می‌گویند یک چیز در مقایسه با انتظار شما چطور است.
اندازه گرفتن یعنی مقایسه کردن
حالا فرض کنید به دوستتان گفته بودید: «طناب باید به درازای ۱۰ گام من باشد.» دیگر جای اشتباه نمی‌ماند. دوستتان در مغازه طناب را روی زمین پهن می‌کند، کنارش راه می‌رود و گام‌ها را می‌شمارد.
اندازه گرفتن (measuring) همین است: یک چیز را با چیز دیگری مقایسه می‌کنیم که هر دو نفر آن را می‌شناسیم. به جوابی که به دست می‌آید، مثل «۱۰ گام»، اندازه (measurement) می‌گویند.
مردم همیشه اندازه گرفته‌اند
مردم خیلی پیش از آنکه کسی کتاب علمی بنویسد به اندازه‌گیری نیاز داشتند:
- بنّاها، تا دیوار صاف بالا برود و سنگ‌ها درست روی هم بنشینند؛
- فروشنده‌ها، تا خریدار به اندازه‌ی پولی که داده پارچه یا گندم بگیرد؛
- آشپزها، تا غذا هر بار همان مزه را بدهد؛
- پزشک‌ها، تا دارو درمان کند و آسیب نزند.
سازندگان هرم‌های مصر، حدود ۴٬۵۰۰ سال پیش، تک‌تک سنگ‌ها را با دقت اندازه می‌گرفتند. بدون اندازه‌گیری، چهار دیواره‌ی هرم هیچ‌وقت در نوک آن به هم نمی‌رسیدند.
تصویر: بنّاهای مصری در حال وارسی یک سنگ، حدود ۴٬۵۰۰ سال پیش (تصویرسازی).
در خانه امتحان کنید
- میزی را در خانه انتخاب کنید. درازای آن را فقط با واژه‌هایی مثل «بلند» و «کوتاه» برای کسی که در اتاق دیگری است توصیف کنید. می‌تواند حدس بزند؟
- حالا میز را با دستتان اندازه بگیرید: کف دستتان را پشت سر هم روی میز بگذارید و بشمارید. عدد را به او بگویید. کدام جواب بیشتر به کارش آمد؟
واژه‌های این درس
- اندازه گرفتن - پیدا کردن اینکه چیزی چقدر بلند، چقدر سنگین یا چقدر گرم است، با مقایسه‌ی آن با چیزی آشنا
- اندازه - جوابی که از اندازه گرفتن به دست می‌آید، مثل «۱۰ گام»
ایده‌ی اصلی
واژه‌هایی مثل «بلند» و «سنگین» برای هر کسی معنای دیگری دارند. اندازه گرفتن یعنی مقایسه‌ی یک چیز با چیزی که هر دو نفر می‌شناسیم، تا جواب برای همه یک معنا داشته باشد.