از یک دستگاه به دستگاه دیگر
در سفری به بریتانیا هستید و تابلوی کنار جاده نوشته «آکسفورد ۱۰ مایل». نقشه‌ی گوشی شما، که در خانه تنظیمش کرده‌اید، کیلومتر نشان می‌دهد. یا دوستی در آمریکا می‌گوید تلویزیون تازه‌اش ۵۰ اینچ است. این چند سانتی‌متر می‌شود؟
اینجا جابه‌جا کردن ممیز کمکی نمی‌کند، چون این واحدهای قدیمی ده‌تا‌ده‌تا پیش نمی‌روند. اما چند قاعده‌ی سرانگشتی کمک می‌کند.
مایل و کیلومتر
در درس «اینچ، فوت و مایل» دیدیم که هر مایل حدود ۱٫۶ کیلومتر است، یعنی کمی بیشتر از یک و نیم.
مایل به کیلومتر عدد را بردارید، نصفش را به آن اضافه کنید، بعد کمی دیگر هم اضافه کنید.
- ۱۰ مایل: ۱۰ به‌اضافه‌ی نصفِ ۱۰ (یعنی ۵) می‌شود ۱۵؛ کمی بیشتر، حدود ۱۶ کیلومتر.
- ۲۰ مایل: ۲۰ و ۱۰ می‌شود ۳۰؛ کمی بیشتر، حدود ۳۲ کیلومتر.
کیلومتر به مایل برعکس عمل کنید و کمی بیشتر از نصف عدد را بردارید.
- ۱۰ کیلومتر: نصفش ۵ است؛ کمی بیشتر، حدود ۶ مایل.
- مسابقه‌ی دوی «۵K» که ۵ کیلومتر است، حدود ۳ مایل می‌شود.
اینچ و سانتی‌متر
هر اینچ حدود دو سانتی‌متر و نیم است.
اینچ به سانتی‌متر عدد را دو برابر کنید، بعد نصفِ خود عدد را هم به آن اضافه کنید.
- ۱۰ اینچ: دو برابرش ۲۰ است و نصفِ ۱۰ هم ۵، پس حدود ۲۵ سانتی‌متر.
- ۱۲ اینچ (یک فوت): ۲۴ و ۶ می‌شود حدود ۳۰ سانتی‌متر، همان که قبلاً دیدیم.
- آن تلویزیون ۵۰ اینچی: ۱۰۰ و ۲۵ می‌شود حدود ۱۲۵ سانتی‌متر، از یک گوشه تا گوشه‌ی روبه‌رو.
«حدود» چقدر نزدیک است؟
این قاعده‌ها دقیق نیستند و لازم هم نیست دقیق باشند. برای سفر با ماشین یا خرید تلویزیون، «حدود ۱۶ کیلومتر» کاملاً کافی است؛ جواب دقیق برای ۱۰ مایل ۱۶٫۰۹ کیلومتر است. اما وقتی کاری باید دقیق باشد، مثل ساختن یک پل یا فرستادن فضاپیما به سیاره‌ای دیگر، مردم از عددهای دقیق استفاده می‌کنند، و مطمئن‌ترین راه این است که از اول همه با یک دستگاه واحد کار کنند. درس آخر این دوره درباره‌ی وقتی است که دو گروه این کار را نکردند.
در خانه امتحان کنید
- ترفند مایل را روی ۳۰ مایل و ۱۰۰ مایل امتحان کنید.
- ترفند اینچ را روی یک صفحه‌ی ۳۲ اینچی امتحان کنید.
- جواب‌هایتان را با ماشین‌حساب گوشی وارسی کنید: مایل را در ۱٫۶ و اینچ را در ۲٫۵۴ ضرب کنید. چقدر نزدیک شدید؟
واژه‌های این درس
- قاعده‌ی سرانگشتی - راهی سریع برای رسیدن به جوابی نزدیک، اما نه دقیق
ایده‌ی اصلی
واحدهای قدیمی ده‌تا‌ده‌تا پیش نمی‌روند، پس نمی‌شود فقط ممیز را جابه‌جا کرد. قاعده‌های سرانگشتی در ذهن به جواب نزدیک می‌رسند: هر مایل حدود ۱٫۶ کیلومتر است (نصفش را اضافه کنید و کمی بیشتر)، و هر اینچ حدود ۲٫۵ سانتی‌متر (دو برابر کنید و نصفش را اضافه کنید).