ماه
نوری در تاریکی
تصور کنید شب در جاده‌ای روستایی در کانادا رانندگی می‌کنید، دور از هر شهری. هیچ چراغ خیابانی نیست؛ فقط جنگل در دو طرف جاده است و نور چراغ‌های ماشین. در شبی که ماه نیست، هر چه آن‌سوی نور چراغ‌هاست سیاه است. در شبی که ماه کامل است، جاده‌ی جلویتان را می‌بینید، درخت‌ها را، کشتزارها را، حتی سایه‌ی خودتان را.
اگر در شهر زندگی می‌کنید، با چراغی در هر خیابان، شاید هیچ‌وقت متوجه نشده باشید ماه چقدر نور می‌دهد. اما در تقریباً همه‌ی تاریخ، هیچ‌جا چراغ خیابانی نبود، و در شبی صاف ماه پرنورترین چیزی بود که وجود داشت.
همراه زمین
ماه گویی سنگی است، با پهنایی در حدود یک‌چهارم پهنای زمین. ماه به دور زمین می‌گردد، تقریباً هر یک ماه یک بار.
از نزدیک: دهانه‌ها و کوه‌ها
با چشم، ماه مثل گوی صاف و درخشانی با چند لکه‌ی خاکستری دیده می‌شود. گوی هست، اما صاف نیست. اگر با تلسکوپ (telescope) به آن نگاه کنید (اختراعی که بعدها درباره‌اش حرف می‌زنیم: وسیله‌ای که با آن چیزهای آسمان را بزرگ‌تر می‌بینیم) می‌بینید که سطحش ناهموار است. پر از دهانه (crater) است، یعنی گودال‌های گرد که بعضی از یک شهر کامل هم پهن‌ترند، و کوه هم دارد.
نور ماه نور خورشید است
حالا نکته‌ی شگفت‌انگیز: ماه از خودش هیچ نوری ندارد. نور ماه همان نور خورشید است که به سنگ‌های خاکستری ماه خورده و به سوی ما برگشته است. ماه هم مثل زمین همیشه یک نیمه‌اش در نور خورشید است و نیمه‌ی دیگرش تاریک. به همین دلیل است که ماه آسمان در طول یک ماه شکلش را عوض می‌کند؛ این را در درس «شکل‌های ماه» با هم پیدا می‌کنیم.
نه فقط در شب
ماه تقریباً به همان اندازه که شب‌ها در آسمان است، روزها هم در آسمان است. دفعه‌ی بعد که بعدازظهر بیرون بودید، در آسمان آبی دنبال ماهی کم‌رنگ بگردید.
در خانه امتحان کنید
یک چراغ (خورشید) و یک پرتقال (زمین یا ماه) پیدا کنید. در اتاقی تاریک، پرتقال را نزدیک چراغ بگیرید: یک نیمه‌اش روشن است و نیمه‌ی دیگرش تاریک. خورشید با زمین و ماه همین کار را می‌کند.
واژه‌های این درس
- ماه (moon) - چیزی که به دور چیزی بزرگ‌تر می‌گردد، همان‌طور که ماه ما به دور زمین می‌گردد
- دهانه - گودالی گرد در زمین، مثل گودال‌هایی که سطح ماه را پوشانده‌اند
ایده‌ی اصلی
ماه گویی سنگی است که به دور زمین می‌گردد و شب‌های ما را روشن می‌کند. نورش در واقع نور خورشید است که از سنگ‌هایش برگشته است.