سیاره‌های سنگی
سنگی از روی زمین بردارید. زمینی که زیر پای شماست تا ته از سنگی مثل همین ساخته شده، و در میانه‌اش فلز است. سه سیاره‌ی دیگر هم همین‌طور ساخته شده‌اند.
چهار سیاره‌ی نزدیک به خورشید
چهار سیاره‌ای که از همه به خورشید نزدیک‌ترند عطارد، زهره، زمین و مریخ هستند. به آن‌ها سیاره‌های سنگی (rocky planets) می‌گوییم: گوی‌های کوچکی از سنگ و فلز، با زمینی سفت که می‌شود رویش ایستاد. اما هر کدام جایی بسیار متفاوت است.
عطارد: کوچک‌ترین
عطارد نزدیک‌ترین سیاره به خورشید و کوچک‌ترین سیاره است. فقط کمی از ماه ما بزرگ‌تر است و شبیه ماه هم هست: خاکستری و پر از دهانه.
عطارد تقریباً هوا ندارد. هوا مثل یک پتو است: شب گرمای خورشید را نگه می‌دارد. عطارد که پتو ندارد، روزهایش آن‌قدر داغ است که سرب را ذوب می‌کند (حدود ۴۳۰ درجه‌ی سلسیوس)، و شب‌هایش از هر جای زمین سردتر است (حدود ۱۸۰ درجه زیر صفر).
زهره: داغ‌ترین
زهره تقریباً درست هم‌اندازه‌ی زمین است. اما هیچ‌کس دلش نمی‌خواهد به آنجا برود.
هوای زهره بسیار غلیظ است؛ آن‌قدر غلیظ که ایستادن روی زمینش مثل این است که نزدیک یک کیلومتر زیر آب دریا باشید. این هوای غلیظ گرمای خورشید را نگه می‌دارد، همان‌طور که خودرویی که با پنجره‌های بسته زیر آفتاب مانده، داغ و داغ‌تر می‌شود. برای همین زهره حتی از عطارد هم داغ‌تر است، شب و روز حدود ۴۶۵ درجه، با اینکه دو برابر عطارد از خورشید دور است.
زهره را ابرهای غلیظ و روشنی پوشانده‌اند. این ابرها بخش زیادی از نور خورشید را برمی‌گردانند، و برای همین زهره در آسمان ما این‌قدر پرنور است.
زمین: درست به اندازه
زمین ما نه خیلی داغ است و نه خیلی سرد. در دریاها و رودهایش آب هست و هوایی دارد که می‌شود نفسش کشید. تنها جایی است که می‌دانیم در آن زندگی هست.
مریخ: سیاره‌ی سرخ
پهنای مریخ حدود نصف زمین است. در آسمان ما کمی نارنجی‌سرخ می‌درخشد، و از نزدیک همه‌جایش سرخ است: زمینش را گردوخاکی پوشانده که زنگ زده، مثل یک میخ آهنی کهنه.
مریخ هوای رقیقی دارد و بسیار سرد است؛ معمولاً خیلی زیر صفر. بلندترین آتشفشانی که می‌شناسیم، کوه المپوس، روی مریخ است؛ حدود دو و نیم برابر قله‌ی اورست. خودروهای رباتی به نام مریخ‌نورد (rover) سال‌هاست روی مریخ حرکت می‌کنند، عکس می‌گیرند و سنگ‌هایش را بررسی می‌کنند.
قمرها
عطارد و زهره قمر ندارند. زمین یک قمر دارد: ماه خودمان. مریخ دو قمر ریز دارد که شکلشان مثل سیب‌زمینی است. به ماهِ سیاره‌های دیگر قمر می‌گوییم.
در خانه امتحان کنید
اگر زمین همان پرتقال شما بود (پهنایش حدود ۸ سانتی‌متر)، سیاره‌های سنگی دیگر چقدر بزرگ می‌شدند؟
- زهره: پرتقالی کمی کوچک‌تر از پرتقال شما.
- مریخ: یک توپ پینگ‌پنگ.
- عطارد: یک حبه‌ی انگور درشت.
آن‌ها را روی میز کنار هم بچینید و مقایسه کنید. بعد یک حبه‌ی انگور هم کنار پرتقال بگذارید که ماه ما باشد: کمی کوچک‌تر از عطارد.
واژه‌های این درس
- سیاره‌های سنگی - عطارد، زهره، زمین و مریخ: سیاره‌هایی کوچک از سنگ و فلز، با زمینی سفت
- مریخ‌نورد - خودرویی رباتی که روی مریخ حرکت می‌کند
- قمر - چیزی که دور یک سیاره می‌گردد، مثل ماه ما به دور زمین
ایده‌ی اصلی
چهار سیاره‌ی نزدیک به خورشید، یعنی عطارد، زهره، زمین و مریخ، کوچک و سنگی‌اند. عطارد هوا ندارد، زهره داغ‌ترین است، مریخ سرخ و سرد است، و زمین تنها جایی است که می‌دانیم در آن زندگی هست.