آبخوان‌ها و چشمه‌ها

آبخوان یا سفره‌ی آبِ زیرزمینی لایه‌ای زیرِ زمین است که آن‌قدر آب دارد و آن‌قدر نفوذپذیر است که بتوان با چاه از آن آب برداشت؛ آبرفت، یعنی شن و ماسه‌ای که رودها بر جا گذاشته‌اند، بهترین آبخوان‌هاست. آبخوانِ آزاد از بالا تا سطحِ زمین باز است و مستقیم از باران پر می‌شود و سطحِ آبش همان سطحِ ایستابی است. آبخوانِ تحت فشار لایه‌ای نفوذپذیر است که میانِ دو لایه‌ی نفوذناپذیر گیر افتاده؛ فقط از جایی که در دامنه‌ی کوه به سطح می‌رسد، یعنی منطقه‌ی تغذیه، آب می‌گیرد؛ پس آبش زیرِ فشار است و در چاه خیلی بالا می‌آید و گاهی خودبه‌خود بیرون می‌زند. جایی که آبِ زیرزمینی به سطحِ دامنه برسد، چشمه می‌جوشد و نزدیکِ آتشفشان‌ها چشمه‌ی آبِ گرم. آبِ زیرزمینی معمولاً زلال است، دمای ثابتی دارد و میکروبِ کم‌تر اما املاحِ بیشتری دارد و اگر آلوده شود، پاک کردنش بسیار دشوار است.