بوق ماشین

درباره‌ی این ویدیو

از پیاده‌رو پایین می‌آیید و بوق ماشینی بلند می‌شود. پیش از آن‌که فکرش را بکنید، عقب پریده‌اید. قلبتان تند می‌زند، تند نفس می‌کشید و دست‌هایتان کمی می‌لرزد، و چند دقیقه بعد دوباره آرامید. این واکنش بدن به استرس است: تغییرهای سریعی که بدن می‌دهد وقتی چیزی خطر به نظر می‌رسد، یا چالشی که باید از پسش بربیایید.

همه‌چیز از مغز شروع می‌شود. بخشی از مغز که با احساس‌ها سروکار دارد خطر را می‌بیند و به غده‌های فوق کلیوی پیام می‌دهد، دو غده‌ی کوچک که روی کلیه‌ها نشسته‌اند. این غده‌ها آدرنالین را در خون می‌ریزند؛ آدرنالین هورمون است، پیام‌رسانی شیمیایی که خون آن را می‌برد. در چند لحظه قلب تندتر می‌زند و فشار خون بالا می‌رود، نفس تند می‌شود، عضله‌ها سفت می‌شوند، ممکن است عرق کنید، و قند و چربیِ ذخیره‌ی بدن به عنوان سوخت وارد خون می‌شود. حدود صد سال پیش والتر کنن، دانشمند آمریکایی، این را واکنش «جنگ یا گریز» نامید. بعضی‌ها هم یک لحظه در جا خشکشان می‌زند.

اگر خطر زود رفع نشود، زنجیره‌ی کندتری کار را به دست می‌گیرد: مغز به غده‌ی هیپوفیز پیام می‌دهد و هیپوفیز به غده‌های فوق کلیوی، و این بار آن‌ها کورتیزول می‌سازند. کورتیزول بدن را گوش‌به‌زنگ نگه می‌دارد و انرژی را می‌رساند. وقتی خطر رفت، کورتیزول پایین می‌آید و بخش دیگری از دستگاه عصبی مثل ترمز ماشین ضربان قلب و نفس را آرام می‌کند.

کورتیزول «هورمون بد» نیست. در لحظه‌ی پراسترس کار مفیدی می‌کند. واکنش استرس برای لحظه‌های کوتاه ساخته شده: عقب پریدن از جلوی ماشین، یک مسابقه، یک امتحان. دردسر فقط وقتی شروع می‌شود که زنگ خطر هفته‌ها یا ماه‌ها خاموش نشود. این ویدیو واکنش بدن به استرس را در Knaph توضیح می‌دهد، از درسِ «واکنش بدن به استرس» در دوره‌ی سلامت، سطح ۱.

متن گفتار

1. ۰:۰۰بوق ماشینی بلند می‌شود. پیش از فکر کردن عقب می‌پری. قلبت تند می‌زند، بعد آرام می‌شوی.
2. ۰:۰۸مغز به غده‌های فوق کلیوی پیام می‌دهد و آن‌ها آدرنالین را در خون می‌ریزند. در چند لحظه قلبت تند می‌زند، تند نفس می‌کشی، عضله‌هایت سفت می‌شوند و سوخت به خون می‌رسد.
3. ۰:۲۰والتر کنن اسمش را جنگ یا گریز گذاشت. بعضی‌ها هم در جا خشکشان می‌زند.
4. ۰:۲۷اگر خطر طول بکشد، موج کندتری می‌آید. هیپوفیز به غده‌های فوق کلیوی پیام می‌دهد که کورتیزول بسازند، و کورتیزول گوش‌به‌زنگت نگه می‌دارد.
5. ۰:۳۸آدرنالین بالا می‌پرد، کورتیزول نگهش می‌دارد، و وقتی خطر رفت، ترمزی بدن را آرام می‌کند.
6. ۰:۴۸کورتیزول بد است؟ نه. کار مفیدی می‌کند. دردسر، زنگ خطری است که هفته‌ها روشن بماند.
7. ۰:۵۷زنگ خطری که برای لحظه‌های کوتاه ساخته شده.