در ظرفِ دیگری بریزید

درباره‌ی این ویدیو

تقریباً همه‌ی چیزهای دور و بر ما به یکی از سه شکل‌اند که به آن‌ها حالت‌های ماده می‌گویند: جامد، مایع یا گاز. ساده‌ترین راهِ شناختنشان این است که هر کدام را در ظرفِ دیگری بگذاریم و ببینیم چه می‌کند.

جامد شکلِ خودش را نگه می‌دارد. تکه‌چوبی را از لیوانی بلند به کاسه‌ای پهن ببرید؛ همان تکه‌چوب است. نمی‌شود آن را ریخت، و نمی‌شود آن را فشرد تا در جای کوچک‌تری جا شود.

مایع شکلِ ظرفش را می‌گیرد، اما مقدارش ثابت می‌ماند. یک لیتر آب را از لیوانی بلند در کاسه‌ای پهن بریزید؛ در ته کاسه پخش می‌شود و صاف می‌ایستد. برش گردانید؛ همان یک لیتر است.

گاز هر ظرفی را که در آن باشد پر می‌کند. دری را به جای بزرگ‌تری باز کنید؛ گاز پخش می‌شود و همه‌ی آن جا را پر می‌کند. نه شکلی از خودش دارد و نه جای مشخصی: می‌شود آن را فشرد تا در جای کوچک‌تری جا شود. برای همین بطریِ دربسته‌ی پر از هوا راحت فشرده می‌شود، اما بطریِ پر از آب تقریباً نه.

بعضی چیزها انگار قاعده را می‌شکنند. ماسه را می‌شود ریخت، اما مایع نیست: هر دانه‌ی ماسه جامدِ ریزی است که شکلش را نگه می‌دارد، و کپه‌ی ماسه فقط به این دلیل جاری می‌شود که دانه‌ها روی هم می‌غلتند. عسل و خمیردندان کُندند، اما مایع‌اند: اگر وقت بدهید، شکلِ ظرفشان را می‌گیرند.

متن گفتار

1. ۰:۰۰جامد، مایع یا گاز. هر کدام را در ظرفِ دیگری بگذارید و نگاه کنید.
2. ۰:۰۸تکه‌چوبی را از لیوانِ بلند به کاسه‌ی پهن ببرید. شکلِ خودش را نگه می‌دارد.
3. ۰:۱۷آب را بریزید. شکلِ کاسه را می‌گیرد، اما هنوز یک لیتر است.
4. ۰:۲۷دری باز کنید؛ گاز همه‌ی جا را پر می‌کند. فشارش دهید؛ در جای کمتری جا می‌شود.
5. ۰:۳۶ماسه ریخته می‌شود، اما مایع نیست. هر دانه‌اش جامدی ریز است.
6. ۰:۴۵شکلش را نگه می‌دارد، شکلِ ظرف را می‌گیرد، یا ظرف را پر می‌کند.