قاره‌هایی که حرکت می‌کنند

درباره‌ی این ویدیو

علی می‌خواند که قاره‌ها آرام‌آرام حرکت می‌کنند و آفریقا و آمریکای جنوبی روزی به هم چسبیده بودند. می‌گوید: «این فقط یک نظریه است.» در حرف‌های روزمره نظریه یعنی یک حدس، مثل «نظریه‌ی من این است که گربه ماهی را خورده». دانشمندان این کلمه را خیلی متفاوت به کار می‌برند: نظریه‌ی علمی توضیحی برای واقعیت‌های زیاد است که بارها و بارها آزموده شده و شواهد از نوع‌های مختلف پشتش هست. به «بهترین و آزموده‌ترین توضیح ما» نزدیک‌تر است تا به «یک حدس».

در سال ۱۹۱۲ دانشمندی آلمانی به نام آلفرد وگنر این فکر را مطرح کرد که قاره‌ها حرکت می‌کنند. ساحل آمریکای جنوبی و آفریقا مثل تکه‌های پازل در هم جا می‌افتند؛ فسیل یک خزنده‌ی کوچک به نام مزوسورس در هر دو طرف پیدا می‌شود، در حالی که نمی‌توانسته از اقیانوس شنا کند؛ و سنگ‌هایی از یک نوع و یک سن در دو طرف هست. بیشتر دانشمندان آن را نپذیرفتند، چون کسی نمی‌توانست توضیح بدهد قاره‌ها چطور حرکت می‌کنند، پس هنوز فرضیه بود. بعد از دهه‌ی ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ شواهد تازه رسید: از کف اقیانوس‌ها، از الگوی زلزله‌ها و آتشفشان‌ها و از مغناطیسی که در سنگ‌ها یخ زده. امروز ماهواره‌ها حرکت قاره‌ها را چند سانتی‌متر در سال اندازه می‌گیرند، تقریباً به سرعت رشد ناخن. با همه‌ی این شواهد و توضیحی برای چگونگی‌اش، آن فکر نظریه شد.

نظریه وقتی ثابت شد «به واقعیت تبدیل نمی‌شود». واقعیت‌ها چیزهایی‌اند که مشاهده می‌کنیم: ساحل‌ها جور می‌شوند، فسیل‌ها یکی‌اند، ماهواره‌ها اندازه می‌گیرند. نظریه توضیحی است که آن‌ها را به هم وصل می‌کند. هیچ‌وقت از نظریه بودن دست نمی‌کشد؛ فقط پشتوانه‌اش بیشتر می‌شود و هنوز می‌تواند با شواهد تازه تغییر کند. این ویدیو همراه درس «نظریه حدس نیست» در دوره‌ی علم، سطح ۱ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰قاره‌ها حرکت می‌کنند؟ علی می‌گوید این فقط یک نظریه است.
2. ۰:۰۵وگنر، ۱۹۱۲. ساحل‌ها جور می‌شوند. همان فسیل‌ها، همان سنگ‌ها، در دو طرف.
3. ۰:۱۱اما کسی نمی‌دانست قاره‌ها چطور حرکت می‌کنند. هنوز فرضیه بود.
4. ۰:۱۷بعد کف اقیانوس‌ها، زلزله‌ها، سنگ‌های مغناطیسی. امروز ماهواره‌ها اندازه‌اش می‌گیرند.
5. ۰:۲۳واقعیت‌ها را مشاهده می‌کنیم. نظریه آن‌ها را به هم وصل می‌کند.
6. ۰:۲۹در علم نظریه حدس نیست. آزموده‌ترین توضیح ماست.