لیوان‌های روباه‌دار

درباره‌ی این ویدیو

لنا و برادرش تام برای تولدشان هر کدام یک لیوان هدیه گرفتند، و دو لیوان کاملاً شبیه هم‌اند: آبی، با یک روباه نارنجی کوچک روی بدنه. یک روز صبح لنا می‌بیند تام از یک لیوان روباه‌دار چای می‌خورد و می‌گوید: «این لیوانِ من است!» تام جواب می‌دهد: «نه، این مثل مال توست - اما مال من است.» حق با کیست؟ بستگی دارد «همان» یعنی چه.

«همان» در حرف‌های روزمره دو معنا دارد. اولی کاملاً همانند است: دو چیز با ویژگی‌های یکسان. لیوان‌های لنا و تام کاملاً همانندند - همان رنگ، همان شکل، همان روباه - اما دو تا هستند، و اگر لیوان تام بشکند، لیوان لنا هنوز روی قفسه است. دومی همان یکی است: نه دو چیز بلکه یک چیز. وقتی لنا می‌پرسد «این لیوان من است؟» نمی‌پرسد شبیه مال اوست یا نه؛ می‌پرسد آیا همان لیوانی است که هدیه گرفت. برای جدا کردن این دو بپرس: چند تا هستند؟ دو چیز کاملاً همانند باز هم دو تا هستند؛ چیزی که همان یکی است، یکی است.

مدت‌ها پیش آدم‌ها ستاره‌ی بسیار درخشانی را درست پیش از طلوع پایینِ آسمان دیدند و اسمش را ستاره‌ی صبح گذاشتند، و ستاره‌ی بسیار درخشانی را درست پس از غروب دیدند و اسمش را ستاره‌ی شامگاه گذاشتند، و فکر می‌کردند دو ستاره‌اند. بعدها اخترشناسان فهمیدند این دو همان یکی‌اند: سیاره‌ی ناهید، که در دو زمان دیده می‌شود. هیچ چیز ناهید عوض نشد؛ آدم‌ها فهمیدند دو اسم به یک چیز اشاره می‌کنند.

دو معنا از آن طرف هم از هم جدا می‌شوند. سیب کوفی در یک هفته از قرمز و ترد به قهوه‌ای و نرم رسید. سیبِ آن روز و امروز کاملاً همانند نیستند، اما همان یکی‌اند: همیشه فقط یک سیب بود. پس یک چیز می‌تواند عوض شود و باز همان یکی بماند - و این این پرسش را پیش می‌کشد که تا چه اندازه می‌تواند عوض شود. این ویدیو همراه درس «دو جور «همان» بودن» در دوره‌ی متافیزیک، سطح ۱ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰لنا و تام لیوان‌های روباه‌دار کاملاً همانندی دارند. لنا می‌گوید این لیوان من است.
2. ۰:۰۵کاملاً همانند یعنی ویژگی‌های یکسان. اما باز هم دو لیوان‌اند.
3. ۰:۱۱همان یکی یعنی یک چیز، نه دو. بپرس، چند تا هستند؟
4. ۰:۱۷ستاره‌ی صبح و ستاره‌ی شامگاه یکی از آب درآمدند. ناهید.
5. ۰:۲۳سیب کوفی عوض شد. همانند نیست، اما همان یکی است.
6. ۰:۲۹کاملاً همانند، یا همان یکی؟