جایی که نپتون باید باشد

درباره‌ی این ویدیو

در سال ۱۷۸۱ ستاره‌شناسان سیاره‌ی تازه‌ای پیدا کردند، اورانوس، خیلی دورتر از زحل. در شصت سال بعد با دقت تماشایش کردند و یک جای کار می‌لنگید: اورانوس درست همان‌جایی نبود که نظریه‌ی گرانش آیزاک نیوتن می‌گفت. گاهی کمی جلوتر بود و گاهی کمی عقب‌تر. نظریه‌ی نیوتن اشتباه بود، یا چیزی آن بیرون بود که کسی ندیده بود؟

نظریه‌ی نیوتن می‌گوید هر سیاره هر سیاره‌ی دیگر را می‌کشد، و کشش مشتری و زحل را از قبل حساب کرده بودند. یک فرضیه سیاره‌ی دیگری بود، دورتر، که هنگام گذر اورانوس را جلو و عقب می‌کشید. اوربن لووریه، ریاضی‌دان فرانسوی، آن را جدی گرفت و با نظریه‌ی نیوتن حساب کرد سیاره‌ی نادیده باید کجا باشد. در سپتامبر ۱۸۴۶ پیش‌بینی‌اش را برای یوهان گاله، ستاره‌شناسی در برلین، فرستاد. شب ۲۳ سپتامبر گاله تلسکوپش را به همان‌جا گرفت و آنچه دید را با یک نقشه‌ی ستاره‌ها مقایسه کرد. در کمتر از یک ساعت «ستاره»‌ای پیدا کرد که روی نقشه نبود. نپتون بود، حدود یک درجه دورتر از جایی که لووریه گفته بود: تقریباً به پهنای دو ماه کامل.

توضیح چیزی که از قبل می‌دانیم مفید است اما آسان‌تر، چون می‌شود توضیح را آن‌قدر تنظیم کرد تا جور شود. پیش‌بینی چیزی که کسی ندیده خیلی سخت‌تر است: آسمان می‌توانست آن‌جا خالی باشد. ادعایی که خطر می‌کند و از آزمون می‌گذرد خیلی به حساب می‌آید، و پیش‌بینی چیزی تازه بزرگ‌ترین خطر است. نپتون نظریه‌ی نیوتن را از همیشه قابل‌اعتمادتر کرد. این ویدیو همراه درس «پیش‌بینی چیزی که کسی ندیده» در دوره‌ی علم، سطح ۱ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰۱۷۸۱، سیاره‌ای تازه، اورانوس. ستاره‌شناسان شصت سال تماشایش کردند.
2. ۰:۰۵درست همان‌جا نبود که نظریه‌ی نیوتن می‌گفت. کمی جلوتر، کمی عقب‌تر.
3. ۰:۱۱لووریه حساب کرد سیاره‌ای نادیده باید کجا باشد.
4. ۰:۱۷برلین، ۱۸۴۶. در کمتر از یک ساعت، ستاره‌ای که روی نقشه نبود. نپتون.
5. ۰:۲۳آسمان می‌توانست آن‌جا خالی باشد. برای همین این‌قدر به حساب آمد.
6. ۰:۲۹قوی‌ترین آزمون، پیش‌بینی چیزی است که کسی ندیده.