تخته به تخته

درباره‌ی این ویدیو

مردم آتن صدها سال یک کشتی چوبی کهنه را نگه داشتند و می‌گفتند مال تسئوس بوده، قهرمانی از قدیمی‌ترین داستان‌هایشان. هر بار که تخته‌ای می‌پوسید، آن را بیرون می‌آوردند و تخته‌ی تازه‌ای جایش می‌گذاشتند. سرانجام حتی یکی از تخته‌های کهنه نماند. آیا باز هم کشتی تسئوس بود؟

پلوتارک، نویسنده‌ی یونانی، این داستان را نزدیک سال ۱۰۰ میلادی گفت و نوشت که فیلسوف‌ها بر سرش بحث می‌کردند. برای فکر کردن به این پرسش لازم نیست کسی کشتی واقعی‌ای بسازد. به موردی ساختگی مثل این، که برای آزمودن یک ایده به کار می‌رود، آزمایش فکری می‌گویند: یک چیز را عوض کن و ببین چه فکر می‌کنیم. کشتی تازه آشکارا کاملاً همانند کشتی کهنه نیست - اما آیا همان یکی است؟

یک جواب: بله، همان کشتی است. آهسته، تخته به تخته، عوض شد، و پس از هر تغییر همه قبول داشتند که هنوز کشتی تسئوس است، چون یک تخته‌ی تازه کشتی تازه نمی‌سازد. شکلش، اسمش و کارش را نگه داشت و مردم همچنان از آن مراقبت کردند - درست همان‌طور که دوچرخه‌ات پس از یک لاستیک و یک زنجیر تازه هنوز دوچرخه‌ی توست. جواب دیگر: نه، کشتی تازه‌ای است. هیچ چیز از کشتی کهنه نمانده، هیچ چوبی که تسئوس لمسش کرده باشد؛ هر کس بگوید «این کشتی‌ای است که تسئوس با آن دریانوردی کرد» اشتباه می‌کند.

در ۱۶۵۵ تامس هابز، فیلسوف انگلیسی، معما را سخت‌تر کرد. فرض کن کسی هر تخته‌ی کهنه را هنگام بیرون آمدن نگه داشت و در پایان آن‌ها را به همان ترتیب دوباره کنار هم گذاشت و کشتی‌ای ساخت. حالا دو کشتی هست. اگر آنچه مهم است چوب باشد، کشتی تسئوس همانی است که از تخته‌های کهنه ساخته شده؛ اگر آنچه مهم است داستان کشتی‌ای باشد که ادامه داد و تعمیر شد، همانی است که در بندر است. هر دو نمی‌توانند آن یک کشتی تسئوس باشند، و هر جواب برای کشتی دیگر ادعای خوبی باقی می‌گذارد. این ویدیو همراه درس «کشتی تسئوس» در دوره‌ی متافیزیک، سطح ۱ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰آتن کشتی تسئوس را نگه داشت و هر تخته‌ی پوسیده را عوض کرد.
2. ۰:۰۵سرانجام هیچ تخته‌ی کهنه‌ای نماند. باز همان کشتی است؟
3. ۰:۱۱بله، آهسته عوض شد، مثل دوچرخه با لاستیک تازه. نه، تسئوس این چوب را لمس نکرد.
4. ۰:۱۷هابز پرسید، اگر تخته‌های کهنه را کشتی دومی کنند چه؟
5. ۰:۲۳داستان به یک کشتی اشاره می‌کند، چوب به دیگری.
6. ۰:۲۹کدام کشتی تسئوس است؟