شش برش

درباره‌ی این ویدیو

لنا، کوفی و مِی با هم برای پیک‌نیک کیک پخته‌اند. بیشتر کار را لنا کرده است: دستور پخت را پیدا کرده، آرد خریده و مواد را هم زده است. کوفی ناهار نخورده و خیلی گرسنه است. مِی فقط آخر کار آمده تا روی کیک را تزیین کند. کیک شش برش دارد. راه منصفانه‌ی تقسیمش چیست؟

از چند نفر بپرسید و دست‌کم سه جواب می‌شنوید که پشت هر کدام دلیلی هست. سهم برابر: هر کس دو برش، چون همه دوست‌اند و همه کیک را پخته‌اند و هیچ‌کس از دیگری مهم‌تر نیست. سهم به اندازه‌ی نیاز: کوفی بیشتر می‌گیرد، چون امروز کیک برای او مهم‌تر است. سهم به اندازه‌ی زحمت: لنا بیشتر می‌گیرد، چون منصفانه است آنچه می‌گذاری در آنچه می‌گیری حساب شود. منصف بودن یعنی به هر کس آنچه حقش است بدهی، بی هیچ پارتی‌بازی، و سختی‌اش این است که «آنچه حقش است» بیش از یک جواب دارد. در موقعیت‌های مختلف هر کدام مهم‌تر به نظر می‌رسد: در مسابقه‌ی دو جایزه به سریع‌ترین می‌رسد، در قایق نجات اول به ضعیف‌ترها کمک می‌شود، در رأی‌گیری هر کس یک رأی دارد.

بی‌انصافی را راحت‌تر می‌شود دید. بی‌انصافی است اگر لنا چون از همه بلندتر است چهار برش بردارد، یا مِی چون دخترخاله‌ی لناست بیشتر بگیرد؛ این دلیل‌ها اصلاً ربطی به برابری، نیاز یا زحمت ندارند. و وقتی آدم‌ها روی نتیجه توافق نمی‌کنند، اغلب می‌توانند روی راه منصفانه‌ی تصمیم گرفتن توافق کنند. ترفندی قدیمی برای تقسیم میان دو نفر: یکی می‌بُرد، دیگری انتخاب می‌کند. کسی که می‌بُرد هر دلیلی دارد که مساوی ببُرد، چون تکه‌ی باقی‌مانده به او می‌رسد. نوبت گرفتن، قرعه کشیدن و رأی دادن راه‌های منصفانه‌ی دیگری‌اند. این ویدیو همراه درس «سهم منصفانه» در دوره‌ی اخلاق، سطح ۱ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰لنا، کوفی و مِی کیکی پخته‌اند. شش برش.
2. ۰:۰۵بیشتر کار را لنا کرد. کوفی از همه گرسنه‌تر است. مِی فقط تزیین کرد.
3. ۰:۱۱سهم برابر؟ به اندازه‌ی نیاز؟ به اندازه‌ی زحمت؟ پشت هر کدام دلیلی واقعی است.
4. ۰:۱۷چهار برش چون لنا بلندتر است؟ بی‌انصافی را راحت‌تر می‌شود دید.
5. ۰:۲۳روی نتیجه توافق نمی‌کنید؟ روی راه توافق کنید. یکی می‌بُرد، دیگری انتخاب می‌کند.
6. ۰:۲۹انصاف بیش از یک جواب دارد. راه منصفانه کمک می‌کند.