زنگ تفریح برای هیچ‌کس

درباره‌ی این ویدیو

کسی مدام روی دیوار کلاس نقاشی می‌کشد و هیچ‌کس نمی‌گوید کیست. معلم فکری به سرش می‌زند: «تا نفهمم چه کسی این کار را کرده، هیچ‌کس زنگ تفریح ندارد.» شاید جواب بدهد: شاید کسی اعتراف کند یا اسمش لو برود و نقاشی‌ها تمام شود. اما مِی این کار را نکرده، بیست‌وپنج نفر دیگر هم. آیا تنبیه آن‌ها درست است؟

اگر فقط به پیامدها نگاه کنید، نقشه شاید خوب باشد: یک بعدازظهر بی زنگ تفریح، و نقاشی‌ها برای همیشه تمام می‌شود. اما خیلی‌ها حس می‌کنند در این کار چیزی نادرست است، هر قدر هم خوب جواب بدهد. تنبیه کسی که کار بدی نکرده به‌خودی‌خود نادرست به نظر می‌رسد، نه فقط به خاطر آنچه به آن می‌انجامد. این دومین راه استدلال درباره‌ی درست و نادرست است: بعضی کارها، پیامدشان هر چه باشد، لازم‌اند و بعضی ممنوع. به کاری که باید یا نباید بکنی، چه بهترین پیامد را داشته باشد چه نه، وظیفه می‌گویند.

کسانی که این‌طور استدلال می‌کنند معمولاً روی چند وظیفه توافق دارند که در خیلی از سنت‌ها پیدا می‌شوند: دروغ نگو، دزدی نکن، سر قولت بمان، بی‌گناه را تنبیه نکن، به نیازمند کمک کن. آخری فرق دارد، وظیفه‌ی انجام کاری است نه نکردنش؛ وظیفه‌های نکردن را همیشه می‌شود با هیچ کاری نکردن نگه داشت، وظیفه‌ی کمک را همه همیشه نمی‌توانند. مشهورترین اندیشمند این راه فکر کردن ایمانوئل کانت است که در ۱۷۸۵ استدلال کرد آنچه کاری را درست می‌کند پیامدهایش نیست بلکه قاعده‌ی پشت آن است، و این‌که آیا می‌شود از همه خواست از آن قاعده پیروی کنند.

نقطه‌ی قوت وظیفه‌ها این است که از آدم‌ها در برابر قربانی شدن برای نقشه‌ی کسی محافظت می‌کنند. معمایش این است که وقتی وظیفه‌ها با هم برخورد می‌کنند، یا نگه داشتن یکی پیامدی وحشتناک دارد، چه باید کرد: اگر دروغی جانی را نجات بدهد، باز هم نباید دروغ گفت؟ کانت گفت نه؛ بیشتر آدم‌ها پذیرفتنش را خیلی سخت می‌دانند. این ویدیو همراه درس «کارهایی که نباید کرد» در دوره‌ی اخلاق، سطح ۱ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰کسی مدام روی دیوار نقاشی می‌کشد. تا نفهمم کیست، زنگ تفریح برای هیچ‌کس.
2. ۰:۰۵شاید جواب بدهد. اما مِی این کار را نکرده. بیست‌وپنج نفر دیگر هم.
3. ۰:۱۱تنبیه بی‌گناه به‌خودی‌خود نادرست به نظر می‌رسد، هر قدر هم جواب بدهد.
4. ۰:۱۷وظیفه کاری است که باید یا نباید کرد، پیامدش هر چه باشد.
5. ۰:۲۳کانت، ۱۷۸۵. وظیفه‌ها از آدم‌ها محافظت می‌کنند. اما دروغی که جانی را نجات بدهد؟
6. ۰:۲۹بعضی کارها به‌خودی‌خود نادرست‌اند.