قوی سیاه

درباره‌ی این ویدیو

صدها سال مردم اروپا هزاران قو دیده بودند و همه سفید بودند. پس نتیجه گرفتند که همه‌ی قوها سفیدند. به رفتن از نمونه‌های زیاد به یک نتیجه‌ی کلی درباره‌ی همه‌شان، حتی آن‌هایی که کسی ندیده، استقرا می‌گویند.

در سال ۱۶۹۷ دریانوردان هلندی به رهبری ویلم دو فلامینگ به ساحل غربی استرالیا رسیدند و روی رودی که امروز رود قو نام دارد قوهای سیاه دیدند. یک قوی سیاه مثال نقض بود و هزاران قوی سفید نتوانستند «همه‌ی قوها سفیدند» را نجات دهند. اروپایی‌ها کار احمقانه‌ای نکرده بودند. استدلالشان خوب بود؛ فقط قطعی نبود: نتیجه از نمونه‌ها فراتر می‌رفت و به قوهایی می‌رسید که هنوز کسی ندیده بود.

بعد این ویدیوی کوتاه استقرا را کنار قیاس می‌گذارد. در قیاس، مثل شیشه‌ای که همه‌ی کلوچه‌هایش شکلاتی‌اند، اگر دلیل‌ها درست باشند نتیجه ناچار درست است. در استقرا، مثل «خورشید هر صبح طلوع کرده، پس فردا هم طلوع می‌کند»، نتیجه فقط محتمل است و بسته به اینکه نمونه‌ها چندتا و چقدر گوناگون باشند، قوی‌تر یا ضعیف‌تر است. استقرای قوی سزاوار اطمینان است، نه قطعیت، و بیشتر چیزهایی که درباره‌ی جهان می‌دانیم از همین راه آمده است. این ویدیو همراه درس‌های «هر قویی که دیده‌ام» و «قطعی یا فقط محتمل؟» در دوره‌ی منطق، سطح ۱ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰هزاران قو، و همه‌شان سفید.
2. ۰:۰۴پس همه‌ی قوها سفیدند؟
3. ۰:۱۰سال هزار و ششصد و نود و هفت، استرالیا. یک قوی سیاه. یکی کافی بود.
4. ۰:۱۶این استقراست. از نمونه‌ها به همه. محتمل، گاهی خیلی محتمل، اما هیچ‌وقت قطعی نیست.
5. ۰:۲۳قیاس فرق دارد. اگر دلیل‌هایش درست باشند، نتیجه‌اش ناچار درست است.
6. ۰:۲۹استقرا می‌تواند قوی باشد، اما هیچ‌وقت قطعی نیست.