درست یا نادرست؟

درباره‌ی این ویدیو

آیا درباره‌ی هر جمله‌ای می‌شود پرسید «درست است یا نادرست؟» این پرسش را درباره‌ی «در را ببند!» امتحان کنید؛ عجیب به نظر می‌رسد. حالا درباره‌ی «در بسته است» بپرسید؛ جوابش آسان است: به در نگاه می‌کنید. اگر بسته باشد، جمله درست است و اگر باز باشد، نادرست. به جمله‌ای که می‌گوید جهان چگونه است و یا درست است یا نادرست، ادعا می‌گویند. منطق‌دان‌ها به آن گزاره هم می‌گویند.

لازم نیست ادعا درست باشد. «ماهی‌ها از درخت بالا می‌روند» نادرست است، اما باز هم ادعاست، چون از آن جمله‌هایی است که درست یا نادرست‌اند. جمله‌های دیگر کار دیگری می‌کنند. پرسش چیزی را می‌پرسد، دستور از کسی کاری می‌خواهد، سلام احوال‌پرسی است و آرزو می‌گوید چه می‌خواهیم. هیچ‌کدام درست یا نادرست نیست.

جمله‌هایی که درباره‌ی سلیقه‌اند حالت خاصی دارند. «بستنی انبه بهترین بستنی است» را نمی‌شود بررسی کرد، چون در واقع درباره‌ی کسی است که آن را می‌گوید. اگر صادقانه بگوییم «من بستنی انبه را از همه بیشتر دوست دارم»، ادعایی درباره‌ی گوینده می‌شود. استدلال از ادعا ساخته می‌شود و برای همین پیدا کردن ادعاها قدم اول است. این ویدیو همراه درس‌های «درست یا نادرست؟» و «بررسی یک ادعا» در دوره‌ی منطق، سطح ۱ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰در را ببند! این درست است یا نادرست؟
2. ۰:۰۴در بسته است. این یکی را می‌شود بررسی کرد. به در نگاه کنید.
3. ۰:۱۰ماهی‌ها از درخت بالا می‌روند. نادرست است، اما باز هم ادعاست.
4. ۰:۱۵پرسش، دستور، سلام و آرزو نه درست‌اند و نه نادرست.
5. ۰:۲۱انبه بهترین است؟ این سلیقه است. بگویید من انبه را بیشتر دوست دارم؛ ادعایی درباره‌ی شماست.
6. ۰:۲۷ادعا یا درست است یا نادرست، حتی پیش از آنکه بدانیم کدام.