نقشه‌ی مترو

درباره‌ی این ویدیو

به نقشه‌ی متروی یک شهر نگاه کنید. خطوط صاف‌اند یا با زاویه‌های مرتب خم شده‌اند، با رنگ‌های روشن، و ایستگاه‌ها با فاصله‌های یکسان. در شهر واقعی تونل‌ها پیچ‌وتاب می‌خورند، بعضی ایستگاه‌ها چند صد متر از هم فاصله دارند و بعضی چند کیلومتر، و هیچ تونلی قرمز یا سبز نیست. نقشه تقریباً همه‌جا «اشتباه» است، با این حال میلیون‌ها نفر هر روز از آن استفاده می‌کنند. تقریباً همه چیزِ تونل‌های واقعی را کنار می‌گذارد و فقط آنچه مسافر لازم دارد نگه می‌دارد: کدام خط به کدام ایستگاه می‌رود و کجا باید خط عوض کرد.

به نسخه‌ی ساده‌تری از چیزی واقعی که آنچه را برای هدفی مهم است نگه می‌دارد و بقیه را کنار می‌گذارد مدل می‌گویند. دانشمندان همیشه از مدل استفاده می‌کنند: کره‌ی جغرافیایی، نقاشی یک اتم، مدلی از هوا که پیش‌بینی هوا از آن به دست می‌آید. مدل منظومه‌ی شمسی روی سقف کلاس سیاره‌ها را به ترتیب دور خورشید نشان می‌دهد، اما اندازه‌ها و فاصله‌ها را خیلی اشتباه نشان می‌دهد. اگر زمین دانه‌ی فلفلی حدود ۲ میلی‌متری بود، خورشید توپی حدود ۲۲ سانتی‌متری بود، حدود ۲۳ متر دورتر. برای این یک زمین ورزش لازم است، پس مدل کلاس فاصله‌ها را از روی قصد کنار می‌گذارد تا ترتیب را نشان بدهد.

مدل را با دقیق بودنش نمی‌سنجند، چون هیچ مدلی دقیق نیست، بلکه با این‌که برای آنچه می‌خواهید بدانید به درد می‌خورد یا نه. نقشه‌ی مترو برای «کدام قطار را سوار شوم؟» عالی است و برای «پیاده‌روی میان این دو ایستگاه چقدر است؟» بی‌فایده. جورج باکس، آمارشناس، گفته است: «همه‌ی مدل‌ها اشتباه‌اند، اما بعضی مفیدند.» این ویدیو همراه درس «نقشه خودِ آن مکان نیست» در دوره‌ی علم، سطح ۱ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰تونل‌های واقعی مترو زیر شهر پیچ‌وتاب می‌خورند.
2. ۰:۰۵نقشه آن‌ها را صاف، با فاصله‌ی یکسان و رنگی می‌کند. تقریباً همه‌جا اشتباه.
3. ۰:۱۱اما آنچه لازم داری نگه می‌دارد. کدام خط، کدام ایستگاه، کجا عوض کنی.
4. ۰:۱۷اگر زمین یک دانه فلفل بود، خورشید توپی بود بیست‌وسه متر دورتر.
5. ۰:۲۳همه‌ی مدل‌ها اشتباه‌اند، اما بعضی مفیدند. بپرس به چه کاری می‌آید.
6. ۰:۲۹مدل از روی قصد چیزهایی را کنار می‌گذارد تا مفید باشد.