هانس باهوش

درباره‌ی این ویدیو

حدود سال ۱۹۰۴ در برلین، جمعیت برای دیدن اسبی به نام هانس می‌آمدند، «هانس باهوش». صاحبش، معلمی بازنشسته به نام ویلهلم فون اوستن، می‌پرسید «سه به‌علاوه‌ی دو چند می‌شود؟» و هانس پنج بار سمش را به زمین می‌زد. گروهی از کارشناسان تماشایش کردند و هیچ حقه‌ای پیدا نکردند، و فون اوستن صادقانه باور داشت هانس فکر می‌کند. آیا یک اسب واقعاً می‌توانست حساب کند؟

دانشمند جوانی به نام اسکار پفونگست هانس را با دقت آزمود. وقتی پرسنده جواب را می‌دانست، هانس درست جواب می‌داد. وقتی پرسنده جواب را نمی‌دانست، یا وقتی هانس او را نمی‌دید، اشتباه می‌کرد. هانس باهوش بود، اما نه در حساب: در تماشای آدم‌ها باهوش بود. وقتی سم می‌زد، پرسنده کمی نگران منتظر می‌ماند و وقتی به عدد درست می‌رسید، بی‌آن‌که بداند آرام می‌شد یا سرش را کمی تکان می‌داد. هانس آن را می‌دید و می‌ایستاد.

هیچ‌کس تقلب نمی‌کرد، و همین داستان را مهم می‌کند: فقط دانستن جواب نتیجه را عوض کرد. برای آدم‌ها هم همین پیش می‌آید. اگر بدانید کدام نوشیدنی گران است، اغلب به نظرتان خوشمزه‌تر می‌آید؛ اگر آزماینده بداند کدام گیاهان کود تازه گرفته‌اند، شاید آن‌ها را کمی مهربان‌تر اندازه بگیرد. راه حل آزمایش کور است: کسانی که آزموده می‌شوند، و هر جا مهم باشد کسانی که اندازه می‌گیرند، نمی‌دانند کدام کدام است. لیوان ۱ و لیوان ۲؛ گیاهان با شماره. این ویدیو همراه درس «اسبی که حساب بلد بود» در دوره‌ی علم، سطح ۱ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰برلین، حدود ۱۹۰۴. سه به‌علاوه‌ی دو؟ هانس پنج بار سم می‌زند.
2. ۰:۰۵کارشناسان تماشا کردند و حقه‌ای پیدا نکردند. اسب واقعاً حساب بلد بود؟
3. ۰:۱۱هانس فقط وقتی درست می‌گفت که پرسنده جواب را می‌دانست.
4. ۰:۱۷او آدم‌ها را تماشا می‌کرد. سر ضربه‌ی درست، بی‌آن‌که بدانند آرام می‌شدند.
5. ۰:۲۳پس پنهان کن کدام کدام است. لیوان یک، لیوان دو. گیاهان با شماره.
6. ۰:۲۹آزمایش کور انتظارها را از نتیجه بیرون نگه می‌دارد.