سده‌ای که کبیسه نشد

درباره‌ی این ویدیو

اگر هر چهار سال یک روز کبیسه اضافه کنیم، میانگین سال تقویم ۳۶۵ روز و یک‌چهارم می‌شود. اما اگر سال را با دقت، از یک بهار تا بهار بعد، اندازه بگیریم، حدود ۳۶۵٫۲۴۲۲ روز است: ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۴۵ ثانیه. یعنی حدود یازده دقیقه کوتاه‌تر از ۳۶۵ روز و یک‌چهارم. پس روز کبیسه‌ی هر چهار سال، هر سال یازده دقیقه زیادی اضافه می‌کند.

در سال ۴۶ پیش از میلاد، ژولیوس سزار برای روم تقویمی با همین قاعده گذاشت. یازده دقیقه در سال کم به نظر می‌رسد، اما جمع می‌شود: حدود یک روز کامل در هر ۱۲۸ سال. تا سده‌ی شانزدهم، تقویم ژولیانی حدود ده روز از فصل‌ها جلو افتاده بود: نخستین روز بهار که باید حدود ۲۱ مارس می‌آمد، حدود ۱۱ مارس می‌رسید.

در سال ۱۵۸۲ پاپ گرگوری سیزدهم تقویمی را آورد که امروز بیشتر جهان از آن استفاده می‌کند. در کشورهایی که همان موقع آن را پذیرفتند، پس از پنج‌شنبه ۴ اکتبر ۱۵۸۲، جمعه ۱۵ اکتبر آمد. قاعده هم عوض شد: سالی که بر ۱۰۰ بخش‌پذیر است، یعنی سال آغاز هر سده، روز کبیسه ندارد، مگر اینکه بر ۴۰۰ هم بخش‌پذیر باشد. پس ۱۷۰۰ و ۱۸۰۰ و ۱۹۰۰ کبیسه نبودند و ۱۶۰۰ و ۲۰۰۰ بودند. این‌طور در هر ۴۰۰ سال ۹۷ سال کبیسه می‌ماند و میانگین سال ۳۶۵٫۲۴۲۵ روز می‌شود که فقط حدود یک روز در ۳٬۰۰۰ سال جابه‌جا می‌شود. بریتانیا در ۱۷۵۲ و روسیه در ۱۹۱۸ به این تقویم رفتند.

این قاعده در کد سه پرسش است و ترتیبشان مهم است: اول ۴۰۰، بعد ۱۰۰، بعد ۴. اگر اول بپرسید بر ۴ بخش‌پذیر است یا نه، ۱۹۰۰ کبیسه از آب درمی‌آید که نبود. این ویدیو همراه درس‌های «یک سال چقدر است؟» و «سال کبیسه در پایتون» در نجوم، سطح ۲، در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰اگر هر چهار سال یک روز کبیسه بگذاریم، سال تقویم ۳۶۵ روز و یک‌چهارم می‌شود. اما سال واقعی، از یک بهار تا بهار بعد، ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۴۵ ثانیه است. حدود یازده دقیقه کوتاه‌تر.
2. ۰:۱۶در سال ۴۶ پیش از میلاد، تقویم ژولیوس سزار همین قاعده را داشت. یازده دقیقه در سال، حدود یک روز در هر ۱۲۸ سال می‌شود. تا سده‌ی شانزدهم، بهار به جای ۲۱ مارس حدود ۱۱ مارس می‌رسید.
3. ۰:۳۴در ۱۵۸۲ پاپ گرگوری سیزدهم آن را درست کرد. اول یک پرش. در کشورهایی که همان موقع تقویم را عوض کردند، پس از پنج‌شنبه ۴ اکتبر، جمعه ۱۵ اکتبر آمد. بریتانیا تا ۱۷۵۲ صبر کرد و روسیه تا ۱۹۱۸.
4. ۰:۵۲بعد یک قاعده‌ی تازه، تا جابه‌جایی برنگردد. سالی که بر ۴ بخش‌پذیر است کبیسه است. اما سال آغاز سده، که بر ۱۰۰ بخش‌پذیر است، روز کبیسه ندارد، مگر اینکه بر ۴۰۰ هم بخش‌پذیر باشد. پس ۱۷۰۰ و ۱۸۰۰ و ۱۹۰۰ کبیسه نبودند. ۱۶۰۰ و ۲۰۰۰ بودند.
5. ۱:۱۲این‌طور در ۴۰۰ سال سه روز کبیسه کم می‌شود. ۹۷ سال کبیسه به جای ۱۰۰. میانگین سال ۳۶۵٫۲۴۲۵ روز می‌شود، آن‌قدر نزدیک که تقویم فقط حدود یک روز در ۳٬۰۰۰ سال جابه‌جا می‌شود.
6. ۱:۲۸برای نوشتن این قاعده در پایتون، به ترتیب درست بپرسید. اول ۴۰۰، بعد ۱۰۰، بعد ۴. ۱۹۰۰ را امتحان کنید. بر ۴۰۰ بخش‌پذیر نیست، اما بر ۱۰۰ هست، پس کبیسه نیست. اگر اول ۴ را بپرسید، ۱۹۰۰ کبیسه از آب درمی‌آید. که غلط است.
7. ۱:۵۴سال ۳۶۵٫۲۴۲۲ روز است. پس سال‌های آغاز سده روز کبیسه ندارند، مگر اینکه بر ۴۰۰ بخش‌پذیر باشند.