مغز در خمره

درباره‌ی این ویدیو

دانشمندی را در آینده‌ای دور تصور کنید. مغزی را در خمره‌ای زنده نگه می‌دارد و به رایانه‌ای وصلش می‌کند که دقیقاً همان پیام‌هایی را به آن می‌فرستد که از چشم و گوش و پوست می‌رسید. مغز آشپزخانه‌ای را «می‌بیند»، فنجانِ چایی را «حس می‌کند»، صدای خنده‌ی دوستی را «می‌شنود» - اما هیچ‌کدام آن‌جا نیست. هر چه همین حالا می‌بینید، اگر شما همان مغز بودید، دقیقاً همین‌طور حس می‌شد. می‌توانید ثابت کنید که نیستید؟

پرسشِ خواب می‌پرسید از کجا می‌دانید خواب نمی‌بینید. مغز در خمره آن را تیزتر می‌کند: خواب تمام می‌شود و بیدار می‌شوید، اما مغزِ درونِ خمره هرگز بیدار نمی‌شود. هیلاری پاتنم این مثال را در سالِ ۱۹۸۱ مشهور کرد؛ دکارت در سالِ ۱۶۴۱ مثالِ شبیهی آورده بود: دیوی فریبکار که شما را درباره‌ی همه چیز فریب می‌دهد.

شک‌گرا این مثال را به استدلالی سه‌مرحله‌ای تبدیل می‌کند. اگر بدانم دست دارم، پس می‌دانم که مغز در خمره نیستم. اما نمی‌توانم بدانم که مغز در خمره نیستم. پس نمی‌دانم که دست دارم. استدلال معتبر به نظر می‌رسد: اگر دو سطرِ اول درست باشند، سطرِ آخر هم باید درست باشد. پس اگر می‌خواهید بگویید می‌دانید دست دارید، باید بگویید کدام‌یک از دو سطرِ اول نادرست است.

در سالِ ۱۹۳۹ جی. ای. مور دستش را بالا برد و گفت «این یک دست»، بعد دستِ دیگرش را. او به دست داشتنش خیلی بیشتر مطمئن بود تا به هر مرحله از یک استدلالِ زیرکانه، پس استدلال را برعکس کرد: من می‌دانم که دست دارم، پس می‌دانم که مغز در خمره نیستم. همان سطرِ اول، پایانِ برعکس. جوابِ دوم می‌گوید دانش هیچ‌وقت به یقین نیاز نداشت - فقط به دلیل‌های خوب، باوری درست، و راهی برای باور کردن که به‌آسانی شما را به اشتباه نکشاند. هیچ‌کدام از این دو جواب همه را راضی نمی‌کند، و بحث ادامه دارد. این ویدیو همراهِ درسِ «مغز در خمره» در دوره‌ی دانش، سطح ۲ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰مغزی در خمره، که رایانه‌ای همه‌ی دنیایش را می‌سازد.
2. ۰:۰۵هر چه می‌بینید همین‌طور حس می‌شد. می‌توانید ثابت کنید نیستید؟
3. ۰:۱۱شک‌گرا می‌گوید خمره را نمی‌شود کنار گذاشت، پس نمی‌دانید دست دارید.
4. ۰:۱۷مور برعکسش کرد. این یک دست، پس در خمره نیستم.
5. ۰:۲۳جوابی دیگر. دانش هیچ‌وقت به یقین نیاز نداشت، فقط به دلیلِ خوب.
6. ۰:۲۹به کدام مطمئن‌ترید؟