نقطه‌ی سرگردان

درباره‌ی این ویدیو

چند هفته هر شبِ صاف به همان گوشه‌ی آسمان نگاه کنید. ستاره‌های یک صورت فلکی سر جایشان می‌مانند: صورت فلکی شکارچی سال‌به‌سال همان شکل را دارد. اما گاهی یک «ستاره»ی روشن هر شب کمی جای دیگری است و آرام از میان صورت‌های فلکی می‌گذرد. مردم هزاران سال پیش این را دیدند، و یونانی‌های باستان به این نورهای جابه‌جاشونده گفتند «سرگردان». ما به آن‌ها سیاره می‌گوییم.

با چشم خالی پنج تا از آن‌ها را می‌بینید: عطارد، زهره، مریخ، مشتری و زحل. زهره اغلب بعد از ماه روشن‌ترین نقطه‌ی آسمان شب است.

سیاره‌ها ستاره نیستند. جهان‌هایی هستند که مثل زمین دور خورشید می‌گردند. ما آن‌ها را از روی زمین می‌بینیم که خودش هم در مدارش حرکت می‌کند، پس هر شب هر سیاره را جلوی بخش کمی متفاوتی از ستارگان دوردست می‌بینیم. ستارگان آن‌قدر دورند که در تمام عمر ما سر جایشان می‌مانند.

سیاره‌ها از خودشان نوری ندارند. هر سیاره، مثل ماه، با نور خورشید روشن است و ما نوری را می‌بینیم که به سوی ما برمی‌گرداند. ستاره‌ها چشمک می‌زنند، چون هوای بالای سر ما در حرکت است؛ سیاره‌ها معمولاً نور آرام‌تری دارند، و این راه ساده‌ای برای شناختن آن‌هاست.

هشت سیاره هست. به ترتیب از خورشید: عطارد، زهره، زمین، مریخ، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون. زمین سومی است. اورانوس و نپتون برای چشم خیلی کم‌نورند و با تلسکوپ پیدا شدند، در سال‌های ۱۷۸۱ و ۱۸۴۶.

هر سیاره هرچه به خورشید نزدیک‌تر باشد، تندتر دور آن می‌گردد. عطارد ۸۸ روزه یک دور می‌زند، زمین یک ساله و نپتون حدود ۱۶۵ ساله.

متن گفتار

1. ۰:۰۰چند هفته به همان ستاره‌ها نگاه کنید. سر جایشان می‌مانند. اما گاهی یک ستاره‌ی روشن نمی‌ماند.
2. ۰:۱۱یونانی‌های باستان به این نورهای جابه‌جاشونده می‌گفتند سرگردان. ما می‌گوییم سیاره.
3. ۰:۲۰با چشم خالی پنج تا از آن‌ها را می‌بینید. عطارد، زهره، مریخ، مشتری و زحل.
4. ۰:۳۲زهره بعد از ماه روشن‌ترین نقطه‌ی آسمان شب است. سیاره‌ها شبیه ستاره‌اند، اما از میان صورت‌های فلکی می‌گذرند.
5. ۰:۴۲چرا سرگردان‌اند؟ چون ستاره نیستند. جهان‌هایی هستند که مثل زمین دور خورشید می‌گردند.
6. ۰:۵۵و ما آن‌ها را از روی زمین می‌بینیم که خودش هم در حرکت است. پس هر شب هر سیاره را جلوی ستاره‌های دیگری می‌بینیم.
7. ۱:۱۰سیاره‌ها از خودشان نوری ندارند. هر سیاره، مثل ماه، با نور خورشید می‌درخشد و آن را به سوی ما برمی‌گرداند.
8. ۱:۲۲ستاره‌ها چشمک می‌زنند، چون هوای بالای سر ما در حرکت است. سیاره‌ها معمولاً نور آرام‌تری دارند.
9. ۱:۳۲هشت سیاره هست. به ترتیب از خورشید، عطارد، زهره، زمین، مریخ، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون.
10. ۱:۴۴زمین سومی است. اورانوس و نپتون برای چشم خیلی کم‌نورند. آن‌ها را با تلسکوپ پیدا کردند، در سال‌های ۱۷۸۱ و ۱۸۴۶.
11. ۱:۵۸هر سیاره هرچه به خورشید نزدیک‌تر باشد، تندتر دورش می‌گردد. زمین یک سال طول می‌کشد.
12. ۲:۰۹عطارد فقط هشتاد و هشت روز. نپتون حدود صد و شصت و پنج سال.
13. ۲:۲۲سیاره‌ها جهان‌هایی هستند که دور خورشید می‌گردند و با نور آن می‌درخشند. زمین هم یکی از آن‌هاست.