از یاخته تا شما

درباره‌ی این ویدیو

یک تیم فوتبال یازده دروازه‌بان نیست. هر بازیکن کاری دارد، بازیکن‌ها گروه‌هایی می‌سازند و این گروه‌ها با هم یک تیم می‌شوند. بدن هم به شکلی مشابه سازمان یافته است و از یاخته شروع می‌شود.

یک باکتری باید همه‌ی کارها را خودش انجام دهد. اما در بدنی با یاخته‌های بسیار، یاخته‌ها کار را تقسیم می‌کنند: هر نوع یاخته برای یک کار شکل گرفته است. به این‌ها یاخته‌های تخصص‌یافته می‌گویند و بدن شما دست‌کم ۲۰۰ نوع از آن‌ها دارد. گلبول‌های قرمز کوچک و گردند و اکسیژن را جابه‌جا می‌کنند. یاخته‌های عصبی بلند و باریک‌اند و پیام می‌برند؛ بعضی‌شان حدود یک متر، از کمر تا انگشتان پا. یاخته‌های ماهیچه کشیده‌اند و می‌توانند کوتاه شوند؛ این‌طوری حرکت می‌کنید. یاخته‌های پوست پهن‌اند و مثل کاشی کنار هم جا می‌گیرند تا بدن را بپوشانند.

آیا این یاخته‌ها دی‌ان‌اِیِ متفاوتی دارند؟ نه: تقریباً هر یاخته‌ی بدن شما همان مجموعه‌ی کاملِ دستورالعمل‌ها را دارد. یاخته‌ی پوست و یاخته‌ی عصبی فرق دارند چون هر کدام از بخش متفاوتی از آن استفاده می‌کند، مثل دو آشپز که از صفحه‌های مختلفِ یک کتاب آشپزی غذا می‌پزند.

زیست‌شناس‌ها بدن را در پنج سطح توصیف می‌کنند که هر کدام از سطحِ قبلی ساخته شده: یاخته، مثل یک یاخته‌ی ماهیچه‌ی قلب؛ بافت، گروهی از یاخته‌های مشابه که با هم کار می‌کنند، مثل ماهیچه‌ی قلب؛ اندام، ساخته از دو نوع بافت یا بیشتر با کاری مخصوص به خود، مثل قلب؛ دستگاه، اندام‌هایی که با هم کار می‌کنند، مثل قلب و رگ‌ها؛ و جاندار، موجود زنده‌ی کامل: خودِ شما. گیاهان هم همین سطح‌ها را دارند، از یاخته‌هایی که نور می‌گیرند تا برگ و ساقه و ریشه. بدن انسان یازده دستگاه دارد که به هم وابسته‌اند.

این ویدیو همراه درس «از یاخته تا جاندار» در دوره‌ی زیست‌شناسی، سطح ۱ در ناف است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰یک تیم فوتبال یازده دروازه‌بان نیست. هر بازیکن کاری دارد و بازیکن‌ها گروه‌هایی می‌سازند. بدن شما هم همین‌طور است.
2. ۰:۰۹در بدنی با یاخته‌های بسیار، یاخته‌ها کار را تقسیم می‌کنند. گلبول‌های قرمز اکسیژن می‌برند. یاخته‌های عصبی پیام می‌برند، بعضی‌شان حدود یک متر. یاخته‌های ماهیچه کوتاه می‌شوند تا حرکت کنید. یاخته‌های پوست مثل کاشی کنار هم‌اند. دست‌کم ۲۰۰ نوع یاخته دارید.
3. ۰:۳۰آیا یاخته‌ی پوست و یاخته‌ی عصبی دی‌ان‌اِیِ متفاوتی دارند؟ نه. تقریباً هر یاخته همان دستورالعمل‌ها را دارد. هر کدام از صفحه‌های متفاوتِ یک کتاب آشپزی استفاده می‌کند.
4. ۰:۴۲زیست‌شناس‌ها بدن را در پنج سطح توصیف می‌کنند. یاخته. یاخته‌های مشابهِ بسیار که با هم کار می‌کنند یک بافت می‌سازند، مثل ماهیچه‌ی قلب. بافت‌ها اندام می‌سازند، مثل قلب. اندام‌هایی که با هم کار می‌کنند یک دستگاه می‌سازند، مثل قلب و رگ‌ها. و همه‌ی دستگاه‌ها یک جاندار می‌سازند. شما.
5. ۱:۱۰گیاهان هم همین سطح‌ها را دارند، از یاخته تا برگ تا کلِ گیاه. و بدن شما یازده دستگاه دارد که همه به هم وابسته‌اند.
6. ۱:۲۰یاخته‌ها بافت می‌سازند، بافت‌ها اندام، اندام‌ها دستگاه، و دستگاه‌ها شما را.