چهار جفت جوراب

درباره‌ی این ویدیو

در یک فروشگاه، چهار جفت جوراب ردیف آویزان است و تابلویی از مشتری‌ها می‌خواهد بهترین جفت را انتخاب کنند. بیشترِ آدم‌ها جفتِ تهِ ردیف را برمی‌دارند. وقتی می‌پرسند چرا، می‌گویند «نرم‌تر است» یا «رنگش قشنگ‌تر است». اما هر چهار جفت دقیقاً مثلِ هم‌اند. هیچ‌کس نمی‌گوید که فقط آخرین جفت را برداشته، و وقتی می‌پرسند ممکن است جای جوراب‌ها اثری داشته، تقریباً همه می‌گویند نه.

نگاه کردن به درونِ ذهنِ خودتان - دیدنِ این‌که چه حس می‌کنید، به چه فکر می‌کنید، چه می‌خواهید و چه به یاد می‌آورید - را درون‌نگری می‌گویند. به نظر می‌رسد این تنها جایی است که نمی‌شود در آن اشتباه کرد. دو روان‌شناس، ریچارد نیسبت و تیموتی ویلسون، در سالِ ۱۹۷۷ آزمایشی شبیهِ همین جوراب‌ها انجام دادند. مشتری‌ها به دلیل‌هایشان مطمئن بودند و حس نمی‌کردند حدس می‌زنند، اما دلیلِ واقعی، جایی که جوراب آویزان بود، چیزی بود که هرگز ندیدند. دلیل‌هایی که آوردند بعد از انتخاب ساخته شده بودند. در سالِ ۲۰۰۵ روان‌شناس‌های دیگری عکسِ دو چهره را به آدم‌ها نشان دادند و پرسیدند کدام جذاب‌تر است. بعد با یک تردستی، عکسی را که انتخاب نکرده بودند به دستشان دادند و خواستند انتخابشان را توضیح دهند. بیشترشان متوجهِ این جابه‌جایی نشدند و با خوشحالی توضیح دادند چرا چهره‌ای را ترجیح داده‌اند که کنارش گذاشته بودند.

پس درون‌نگری در بعضی چیزها خوب است و در بعضی ضعیف. در آنچه همین حالا حس می‌کنید و آنچه به آن فکر می‌کنید خوب است. در این‌که چرا کاری را کردید و چه چیزی شما را به آن کشاند ضعیف است: آن‌جا اغلب حدس می‌زنیم، و آن حدس مثلِ دیدن حس می‌شود. وقتی کسی می‌گوید «می‌دانم چرا آن کار را کردم»، بهتر است کمی فروتن باشیم، هم درباره‌ی او و هم درباره‌ی خودمان. یک راهِ بررسی، بررسی از بیرون است: بنویسید فکر می‌کنید چرا چیزی را انتخاب می‌کنید، بعد ببینید انتخاب‌هایتان واقعاً از آن دلیل پیروی می‌کنند یا نه. این ویدیو همراهِ درسِ «ذهنِ خودتان را می‌شناسید؟» در دوره‌ی دانش، سطح ۲ در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰چهار جفت جوراب. بهترین را بردارید. بیشترِ آدم‌ها آخری را برمی‌دارند.
2. ۰:۰۵می‌گویند نرم‌تر است. رنگش قشنگ‌تر است. اما هر چهار جفت یکی‌اند.
3. ۰:۱۱دلیلِ واقعی جای جوراب بود. هیچ‌کس آن را ندید.
4. ۰:۱۷چهره‌ی انتخاب‌شده را عوض کنید، بیشترشان چهره‌ی ردشده را توضیح می‌دهند.
5. ۰:۲۳نگاه به درون حسِ شما را نشان می‌دهد. در چراییِ کارها ضعیف است.
6. ۰:۲۹پس دلیل‌هایتان را از بیرون هم بسنجید.