دور و دور و دور

درباره‌ی این ویدیو

دستتان را صاف روی سمتِ چپِ سینه بگذارید و صبر کنید. آن تپشِ یکنواخت قلبِ شماست، ماهیچه‌ای به اندازه‌ی یک مشت، و یک تلمبه است. قلبِ یک بزرگسال در حالِ استراحت حدود ۶۰ تا ۱۰۰ بار در دقیقه می‌تپد؛ با ۷۰ تپش در دقیقه، این می‌شود حدود ۱۰۰ هزار تپش در روز.

هر تپش خون را به درونِ رگ‌ها می‌فرستد، و رگ‌ها سه نوع‌اند. سرخرگ‌ها خون را از قلب دور می‌کنند؛ دیواره‌شان کلفت و کشسان است چون خونِ درونشان با فشار رانده می‌شود. مویرگ‌ها ریزترین رگ‌اند، با دیواره‌ای آن‌قدر نازک که اکسیژن و غذا از آن به یاخته‌های اطراف می‌رسند. سیاهرگ‌ها خون را به قلب برمی‌گردانند. همان خون بارها و بارها دور می‌زند و برای همین به آن گردش خون می‌گویند.

قلب در واقع دو تلمبه‌ی کنارِ هم است، با چهار حفره. سمتِ راست خون را به شش‌ها می‌فرستد تا اکسیژن بگیرد و به قلب برگردد. سمتِ چپ آن خونِ پراکسیژن را به بقیه‌ی بدن می‌فرستد و خون کم‌اکسیژن برمی‌گردد. پس خون مسیری به شکلِ عدد هشتِ لاتین می‌پیماید: شش‌ها، قلب، بدن، قلب، شش‌ها. خونِ انسان همیشه قرمز است: قرمزِ روشن وقتی پر از اکسیژن است و قرمزِ تیره‌تر وقتی اکسیژنش را داده است. سیاهرگ‌ها فقط از پشتِ پوست آبی به نظر می‌رسند.

قرن‌ها پزشکان پیروِ جالینوس بودند که می‌گفت کبد مدام خونِ تازه می‌سازد. در سال ۱۶۲۸ ویلیام هاروی حساب کرد قلب چقدر خون بیرون می‌فرستد: طبقِ حسابِ او، حدود ۲۴۵ کیلوگرم در روز، چند برابرِ غذایی که آدم می‌خورد. بدن هرگز نمی‌توانست این‌همه خون بسازد، پس همان خون باید دور بزند. این ویدیو همراهِ درسِ «قلب و خون» در دوره‌ی زیست‌شناسی، سطح ۱ در ناف است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰آن تپش در سینه‌تان یک تلمبه است. در حالِ استراحت، حدود ۶۰ تا ۱۰۰ بار در دقیقه می‌زند.
2. ۰:۰۹سرخرگ‌ها خون را با فشار از قلب دور می‌کنند. مویرگ‌ها آن‌قدر نازک‌اند که اکسیژن و غذا از آن‌ها به یاخته‌ها می‌رسد. سیاهرگ‌ها خون را برمی‌گردانند.
3. ۰:۲۶قلب دو تلمبه‌ی کنارِ هم است. سمتِ راست خون را به شش‌ها می‌فرستد تا اکسیژن بگیرد. سمتِ چپ آن را به بدن می‌فرستد. دو حلقه، دور و دور و دور.
4. ۰:۴۸خون همیشه قرمز است. پر از اکسیژن، قرمزِ روشن؛ وقتی اکسیژنش را داده، قرمزِ تیره‌تر. سیاهرگ‌ها فقط از پشتِ پوست آبی به نظر می‌رسند.
5. ۰:۵۸در سال ۱۶۲۸ ویلیام هاروی حساب کرد. حدود ۲۴۵ کیلوگرم خون در روز، خیلی بیشتر از غذایی که آدم می‌خورد. پس همان خون باید دور بزند.
6. ۱:۱۶یک تلمبه، دو حلقه، و همان خون، دور و دور و دور.