چکاوک یا گنجشک؟

درباره‌ی این ویدیو

نادیا عاشقِ پرنده‌هاست. در پارکِ نزدیکِ خانه‌شان بیشترِ پرنده‌های کوچکِ قهوه‌ای گنجشک‌اند، اما گاهی پرنده‌ای کمیاب به نامِ چکاوک هم سر می‌زند. نادیا برنامه‌ای روی گوشی دارد که به آوازِ پرنده گوش می‌دهد و اسمش را می‌گوید، و برنامه‌ی خوبی است: از هر ۱۰ بار ۹ بار درست می‌گوید. یک روز صبح پرنده‌ی کوچکِ قهوه‌ای‌ای آواز می‌خواند و برنامه می‌گوید: «چکاوک!» واقعاً چقدر احتمال دارد که چکاوکی پیدا کرده باشد؟

بیشترِ آدم‌ها می‌گویند حدودِ ۹ از ۱۰، چون برنامه از هر ۱۰ بار ۹ بار درست می‌گوید. درست به نظر می‌رسد، اما بدجور اشتباه است. واقعیتی که جا افتاده این است که چکاوک‌ها از اول در این پارک چقدر رایج‌اند. فرض کنید از هر ۱۰۰ پرنده‌ی کوچکِ قهوه‌ای، ۹۷ تا گنجشک‌اند و فقط ۳ تا چکاوک، و برنامه به هر ۱۰۰ تا گوش بدهد. تقریباً هر ۳ چکاوک را درست می‌شناسد. اما از ۹۷ گنجشک، از هر ۱۰ بار ۱ بار اشتباه می‌کند، پس برای حدودِ ۱۰ تا از آن‌ها به‌اشتباه می‌گوید «چکاوک!». برنامه حدودِ ۱۳ بار می‌گوید «چکاوک!»، و فقط حدودِ ۳ تا از آن‌ها واقعاً چکاوک‌اند: کمتر از ۱ از ۴. پرنده‌ی نادیا هنوز به احتمالِ زیاد گنجشک است.

این‌که چیزی پیش از نگاه کردن به نشانه چقدر رایج است، نرخ پایه نام دارد. روان‌شناس‌ها دنیل کانمن و آموس تورسکی در دهه‌ی ۱۹۷۰ نشان دادند که آدم‌ها خیلی وقت‌ها آن را فراموش می‌کنند، حتی متخصص‌ها. برنامه بد نیست. اما وقتی چیزی که دنبالش هستید نادر است، بیشترِ «بله»هایِ یک آزمونِ خوب ولی نه بی‌نقص از موردهای معمولیِ فراوان می‌آید. پس دو سؤال بپرسید: این نشانه چقدر درست می‌گوید، و آن چیز از اول چقدر رایج است؟ اگر نادر است، از راهی دیگر هم بررسی کنید. این ویدیو همراه درس «چقدر رایج است؟» در دوره‌ی دانش، سطح ۲: دلیل، شانس و شک در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰برنامه‌ی پرنده‌ی نادیا از هر ده بار نه بار درست می‌گوید. می‌گوید، چکاوک!
2. ۰:۰۵بیشترِ آدم‌ها می‌گویند نه از ده. اما چکاوک‌ها چقدر رایج‌اند؟
3. ۰:۱۱از صد پرنده‌ی کوچکِ قهوه‌ای، نود و هفت تا گنجشک‌اند. فقط سه تا چکاوک.
4. ۰:۱۷برنامه هر سه چکاوک را می‌شناسد، اما ده گنجشک را هم. می‌گوید سیزده چکاوک.
5. ۰:۲۳فقط سه از سیزده واقعی‌اند. چیزهای نادر هشدارِ اشتباهِ بیشتری دارند.
6. ۰:۲۹پیش از اعتماد به یک نشانه، بپرسید آن چیز چقدر رایج است.