۲، ۴، ۶

درباره‌ی این ویدیو

یک بازی: ۲، ۴، ۶ با یک قاعده‌ی پنهانی برای دسته‌های سه‌تاییِ عدد جور است. قاعده را حدس بزنید، بعد حدستان را با پرسیدن درباره‌ی دسته‌های دیگر محک بزنید. جوابِ هر دسته فقط «بله» یا «نه» است.

بیشترِ آدم‌ها حدس می‌زنند «عددهایی که دوتا دوتا بالا می‌روند» و ۸، ۱۰، ۱۲ را امتحان می‌کنند، بعد ۲۰، ۲۲، ۲۴، بعد ۱۰۰، ۱۰۲، ۱۰۴. بله، بله، بله، و مطمئن می‌شوند. روان‌شناسی به نامِ پیتر ویسون در سالِ ۱۹۶۰ این بازی را با دانشجویانی در انگلستان انجام داد. بیشترشان دسته پشتِ دسته عددهایی را امتحان کردند که با حدسشان جور بود، و کمتر کسی دسته‌ای را امتحان کرد که حدسش می‌گفت جوابش «نه» است. قاعده این بود: هر سه عددی که رو به بالا می‌روند. فقط حدودِ یک نفر از هر پنج دانشجو بارِ اول آن را درست گفت.

این روی دیگرِ سوگیری تأییدی است. ما فقط چیزی را که با باورمان جور است نمی‌بینیم و به یاد نمی‌سپاریم؛ ایده‌هایمان را هم با گشتن دنبالِ چیزی محک می‌زنیم که با آن‌ها جور است. مشکل این‌جاست که دسته‌ای مثلِ ۸، ۱۰، ۱۲ هم با «دوتا دوتا بالا رفتن» جور است و هم با «هر عددی که بالا می‌رود». دو قاعده را دو دایره بکشید، یکی درونِ دیگری: هر «بله» از درونِ دایره‌ی کوچک در هر دو دایره است، پس صدتا «بله» هم این دو قاعده را از هم جدا نمی‌کند.

آزمونی چیزی یادتان می‌دهد که حدستان می‌گوید باید شکست بخورد. ۱، ۲، ۳ را امتحان کنید. اگر جواب «بله» بود، حدستان غلط بوده و مفیدترین چیزِ بازی را فهمیده‌اید. دنبالِ «بله» گشتن احمقانه نیست، چون حدسِ درست هم «بله» می‌شنود؛ اشتباه این است که همان‌جا بایستیم. بپرسید چه نتیجه‌ای نشان می‌دهد اشتباه می‌کنید، و دنبالِ همان بگردید. دانشمندان هم ایده‌هایشان را همین‌طور محک می‌زنند.

متن گفتار

1. ۰:۰۰۲، ۴، ۶ با قاعده‌ی پنهانیِ من جور است. حدسش بزن، بعد محکش بزن.
2. ۰:۰۶بیشترِ آدم‌ها حدس می‌زنند دوتا دوتا بالا می‌رود. ۸، ۱۰، ۱۲؟ بله. بله. بله.
3. ۰:۱۴ولی قاعده هر سه عددِ رو به بالا بود. از هر پنج نفر یکی پیدایش کرد.
4. ۰:۲۰هر «بله» با هر دو قاعده جور بود، پس آن‌ها را از هم جدا نمی‌کرد.
5. ۰:۲۸۱، ۲، ۳ را امتحان کن. حدست می‌گوید نه. جواب بله است، و حالا چیزی یاد گرفتی.
6. ۰:۳۴موردی را امتحان کن که می‌تواند نشان دهد اشتباه می‌کنی.