پسرعمو، نه نوه

درباره‌ی این ویدیو

شما و عموزاده‌ها و خاله‌زاده‌هایتان پدربزرگ و مادربزرگِ مشترک دارید. اگر عقب‌تر بروید، با آدم‌هایی که هرگز ندیده‌اید هم نیاکانِ مشترک دارید. زیست‌شناسی می‌گوید می‌شود همین‌طور عقب رفت: همه‌ی جانداران خویشاوندند، چون از نیاکانِ مشترکی آمده‌اند. به این ایده نیای مشترک می‌گویند، و نیای مشترک گونه‌ای است که دو یا چند گونه‌ی بعدی از آن پدید آمده‌اند.

چارلز داروین در سال ۱۸۳۷، کمی بعد از سفرش به دور دنیا، در دفترش نوشت «فکر می‌کنم» و درختی کوچک و شاخه‌شاخه کشید. هر شاخه یک گونه بود؛ جایی که دو شاخه به هم می‌رسند، گونه‌ای است که هر دو از آن آمده‌اند. زیست‌شناسان امروز یک درخت حیاتِ بزرگ می‌کشند. سرِ شاخه‌هایش گونه‌هایی‌اند که امروز زنده‌اند و جاهایی که شاخه‌ها از هم جدا می‌شوند نیاکانِ مشترکِ آن‌ها. شاخه‌های نزدیک، مثل شیر و پلنگ، به‌تازگی جدا شده‌اند. شاخه‌های دور، مثل انسان و قارچ، خیلی پیش‌تر جدا شده‌اند، اما آن‌ها هم جایی پایین‌تر روی تنه به هم می‌رسند.

پس انسان از شامپانزه تکامل نیافته است؛ شامپانزه‌ها هنوز هستند. انسان و شامپانزه خویشاوندند: دی‌ان‌اِی نشان می‌دهد هر دو از گونه‌ای نیایی آمده‌اند که حدود ۸ تا ۶ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد. از آن زمان هر شاخه به راهِ خودش تغییر کرده است.

سه نوع شاهد به یک سو اشاره می‌کنند. سنگواره‌ها نشان می‌دهند جانداران در طول زمان، لایه به لایه، تغییر کرده‌اند. بازوی انسان، بالِ پرنده و باله‌ی نهنگ همه یک دسته استخوانِ یکسان دارند که فقط اندازه و شکلشان فرق کرده است. و همه‌ی جانداران از دی‌ان‌اِی استفاده می‌کنند و آن را تقریباً به یک شکل می‌خوانند؛ هر چه دو گونه خویشاوندیِ نزدیک‌تری داشته باشند، دی‌ان‌اِی‌شان شبیه‌تر است. این ویدیو همراه درس «درخت حیات» در دوره‌ی زیست‌شناسی، سطح ۱ در ناف است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰شما و عموزاده‌هایتان پدربزرگ و مادربزرگِ مشترک دارید. عقب‌تر بروید، با آدم‌هایی که هرگز ندیده‌اید هم نیای مشترک دارید. تا کجا می‌شود عقب رفت؟
2. ۰:۱۰در سال ۱۸۳۷ چارلز داروین در دفترش نوشت فکر می‌کنم، و درختی کوچک و شاخه‌شاخه کشید. هر شاخه یک گونه. جایی که دو شاخه به هم می‌رسند، گونه‌ای که هر دو از آن آمده‌اند.
3. ۰:۲۴زیست‌شناسان امروز یک درخت حیاتِ بزرگ می‌کشند. سرِ شاخه‌ها گونه‌های امروزند. هر جا شاخه‌ها جدا می‌شوند یک نیای مشترک است. شاخه‌های نزدیک تازه جدا شده‌اند. شاخه‌های دور، مثل انسان و قارچ، خیلی پیش، اما باز به هم می‌رسند.
4. ۰:۴۴پس انسان از شامپانزه تکامل نیافته است. شامپانزه‌ها هنوز هستند. ما خویشاوندیم. هر دو از گونه‌ای آمده‌ایم که حدود ۸ تا ۶ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد.
5. ۰:۵۸از کجا می‌دانیم؟ سنگواره‌ها تغییرِ حیات را نشان می‌دهند. بازو، بال و باله یک دسته استخوانِ یکسان دارند. و همه‌ی جانداران دی‌ان‌اِی را تقریباً یک‌جور می‌خوانند.
6. ۱:۱۶همه‌ی جانداران یک درختِ خانوادگی‌اند.