سه گونه گوناگونی

درباره‌ی این ویدیو

در بازارهای ایران ده‌ها نوع برنج پیدا می‌شود، و انار از ترش تا شیرین. همه‌ی این گوناگونی، در برنج، در جانداران و در جاها، یک نام دارد: تنوع زیستی، یعنی گوناگونیِ زندگی.

پیمان تنوع زیستی آن را در سه سطح توصیف می‌کند. درون یک گونه: هیچ دو بوته‌ی برنج، دو گوسفند یا دو آدمی ژن‌های کاملاً یکسانی ندارند، و همین گوناگونی به گونه کمک می‌کند وقتی دنیایش عوض می‌شود دوام بیاورد. میان گونه‌ها: شیر، درخت بلوط، قارچ و باکتری، میلیون‌ها نوعِ مختلف. و گوناگونیِ اکوسیستم‌ها: جنگل، بیابان، آبسنگ مرجانی، رودخانه و علفزار، هر کدام با اجتماعِ جاندارانِ خودش.

آدم‌ها هر روز به تنوع زیستی وابسته‌اند. بیش از سه‌چهارمِ نوع‌های محصولات غذاییِ دنیا، دست‌کم تا اندازه‌ای، به جانورانی مثل زنبورها وابسته‌اند که گرده را جابه‌جا می‌کنند. حدود ۴ میلیارد نفر بیشتر به داروهای طبیعی تکیه می‌کنند، و حدود ۷۰ درصدِ داروهای سرطان طبیعی‌اند یا با الهام از طبیعت ساخته شده‌اند.

در سال ۲۰۱۹، ۱۴۵ کارشناس از ۵۰ کشور وضعیتِ طبیعتِ جهان را برای IPBES، هیئت علمیِ سازمان ملل برای تنوع زیستی، بررسی کردند. حدود ۱ میلیون نوع جانور و گیاه در خطرِ انقراض‌اند، بسیاری در چند دهه‌ی آینده، و سرعتِ انقراض دست‌کم ده‌ها تا صدها برابرِ میانگینِ ۱۰ میلیون سالِ گذشته است. پنج علتِ مستقیمِ بزرگ، از بزرگ‌ترین: تغییر در استفاده از خشکی و دریا، برداشتِ مستقیمِ جانداران مثل شکار و ماهیگیری، تغییر اقلیم، آلودگی، و گونه‌های مهاجم. کارشناسان گفتند هنوز برای اثر گذاشتن دیر نشده، اما فقط با تغییرهای بزرگ در کشاورزی، ماهیگیری، ساخت‌وساز و استفاده از زمین. این ویدیو همراهِ درسِ «تنوع زیستی» در دوره‌ی «زیست‌شناسی، سطح ۱» در Knaph است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰در بازارهای ایران ده‌ها نوع برنج هست، و انار از ترش تا شیرین. همه‌ی این گوناگونی یک نام دارد.
2. ۰:۰۹تنوع زیستی یعنی گوناگونیِ زندگی. دانشمندان آن را در سه سطح می‌بینند.
3. ۰:۱۵درون یک گونه، هیچ دو بوته‌ی برنج، دو گوسفند یا دو آدمی ژن‌های کاملاً یکسانی ندارند.
4. ۰:۲۲میان گونه‌ها. روباه، ماهی، قارچ، درخت. میلیون‌ها نوع.
5. ۰:۲۸و گوناگونیِ اکوسیستم‌ها. جنگل، بیابان، آبسنگ مرجانی و رودخانه.
6. ۰:۳۴ما هر روز به آن وابسته‌ایم.
7. ۰:۳۷بیش از سه‌چهارمِ نوع‌های محصولات غذایی تا اندازه‌ای به جانورانی مثل زنبور وابسته‌اند که گرده را می‌برند.
8. ۰:۴۴حدود چهار میلیارد نفر بیشتر به داروهای طبیعی تکیه می‌کنند.
9. ۰:۴۸و حدود هفتاد درصدِ داروهای سرطان طبیعی‌اند یا با الهام از طبیعت ساخته شده‌اند.
10. ۰:۵۶در سال ۲۰۱۹، ۱۴۵ کارشناس از ۵۰ کشور وضعیتِ طبیعتِ جهان را بررسی کردند.
11. ۱:۰۲حدود یک میلیون نوع جانور و گیاه در خطرِ انقراض‌اند، بسیاری در چند دهه‌ی آینده.
12. ۱:۰۹گونه‌ها همیشه منقرض شده‌اند. اما سرعتِ امروز دست‌کم ده‌ها تا صدها برابرِ میانگینِ ده میلیون سالِ گذشته است.
13. ۱:۲۰بزرگ‌ترین علت تغییر در استفاده از خشکی و دریاست، مثل جنگل‌هایی که برای کشاورزی پاک می‌شوند. بعد شکار و ماهیگیری، تغییر اقلیم، آلودگی و گونه‌های مهاجم.
14. ۱:۳۴کارشناسان گفتند هنوز دیر نشده، اما فقط با تغییرهای بزرگ در کشاورزی، ماهیگیری، ساخت‌وساز و استفاده از زمین.
15. ۱:۴۲گوناگونیِ زندگی ما را سیر می‌کند و درمان می‌کند. و دارد تند از دست می‌رود.