ساخته برای شن

درباره‌ی این ویدیو

شتر می‌تواند از میانِ توفانِ شنی بگذرد که چشمِ آدم را کور می‌کند. دو ردیف مژه‌ی بلند دارد، سوراخ‌های بینی‌اش را می‌تواند ببندد، و پاهای پهن و سفتش روی شنِ نرم پخش می‌شوند و فرو نمی‌روند. هر کدام از این‌ها یک سازگاری است: صفتی ارثی که به جاندار کمک می‌کند در جای زندگی‌اش زنده بماند و فرزند بیاورد. کوهانِ شتر هم سازگاری است، اما در آن چربی ذخیره می‌شود، نه آب؛ وقتی غذا کم است، شتر با همین چربی سر می‌کند.

سازگاری‌ها از انتخاب طبیعی در طول نسل‌های بسیار می‌آیند. نیاکانِ شترها، مثل همه‌ی جانداران، با هم فرق داشتند: بعضی پاهای کمی پهن‌تر یا مژه‌های بلندتری داشتند. در بیابان این تفاوت‌ها کمک می‌کرد، پس صاحبانشان کمی بهتر زنده ماندند و فرزندان بیشتری به جا گذاشتند که همان صفت‌ها را به ارث بردند. در طولِ هزاران نسل، صفت‌های مفید در همه‌ی گونه عادی شد.

سازگاری کاری نیست که جانور از روی قصد بکند. هیچ شتری تصمیم نگرفت مژه‌ی بلندتر داشته باشد. تغییرهایی هم که در طولِ یک زندگی پیش می‌آیند اکتسابی‌اند، نه ارثی: عضله‌های یک وزنه‌بردار، جای یک زخم یا زبانی که یاد می‌گیرید به فرزند نمی‌رسد. فقط صفت‌های ارثی، که در ژن‌ها هستند، با انتخاب طبیعی شکل می‌گیرند.

سازگاری با یک جا جور است، نه با همه‌جا. پاهای پهنِ شتر روی شن عالی است و برای بالا رفتن از درخت به هیچ کار نمی‌آید. اگر محیط تغییر کند، صفتی که کمک می‌کرد ممکن است دیگر کمک نکند. این ویدیو همراه درس «سازگار با محیط» در دوره‌ی زیست‌شناسی، سطح ۱ در ناف است.

متن گفتار

1. ۰:۰۰شتر می‌تواند از توفانِ شنی بگذرد که چشمِ آدم را کور می‌کند. چطور این‌قدر با بیابان جور شده است؟
2. ۰:۰۹هر کدام از این‌ها یک سازگاری است، صفتی ارثی که کمک می‌کند در جای زندگی‌اش زنده بماند. مژه‌های بلند. بینی‌ای که بسته می‌شود. کوهانی از چربی، نه آب. و پاهای پهنی که در شن فرو نمی‌روند.
3. ۰:۲۴نیاکانِ شترها با هم فرق داشتند. بعضی پاهای کمی پهن‌تری داشتند. در بیابان آن‌ها کمی بهتر راه رفتند و فرزندان بیشتری گذاشتند. در طولِ هزاران نسل، پاهای پهن عادی شد.
4. ۰:۴۲هیچ شتری با تلاش پایش را پهن نکرد. تغییرهایی که در یک زندگی پیش می‌آیند، مثل عضله‌ی ورزیده، جای زخم یا یک زبان، اکتسابی‌اند و به فرزند نمی‌رسند.
5. ۰:۵۶سازگاری با یک جا جور است، نه با همه‌جا. پاهای پهن روی شن عالی‌اند، اما برای بالا رفتن از درخت به کار نمی‌آیند. اگر محیط عوض شود، انتخاب طبیعی چیز دیگری را برمی‌گزیند.